Nota Pengajian Kejuruteraan Awam Tingkatan 4 Bab 3: Pembinaan Bangunan
RINGKASAN
Ringkasan Mudah (Nota Pengajian Kejuruteraan Awam Tingkatan 4 Bab 3: Pembinaan Bangunan)
Dokumen ini merangkumi empat topik utama dalam pembinaan bangunan: penyiasatan tapak, proses pembinaan, taksiran kos, dan pengurusan projek.
1. Penyiasatan Tapak: Ini adalah langkah pertama dan paling penting sebelum memulakan sebarang projek pembinaan. Tujuannya adalah untuk mengkaji keadaan tanah bagi memastikan reka bentuk bangunan yang selamat dan ekonomi. Proses ini melibatkan beberapa peringkat, bermula dari Kajian Awalan (mengumpul peta dan data sedia ada), Tinjauan Tapak (lawatan fizikal), Pengujian di Tapak dan di Makmal (untuk menguji sampel tanah), dan diakhiri dengan Laporan Penyiasatan Tapak. Dua ujian utama yang dibincangkan ialah:
• Ujian Keupayaan Galas Tanah (KGT): Untuk mengukur kemampuan tanah menanggung beban. Ujian Proba Mackintosh digunakan untuk asas cetek, manakala Ujian Penusukan Piawai (SPT) untuk asas dalam.
• Ujian Kandungan Lembapan Tanah: Untuk mengetahui peratusan air dalam tanah, kerana air berlebihan boleh melemahkan tanah. Ujian ini boleh dilakukan melalui Ujian Speedy (di tapak, cepat) atau Ujian Ketuhar (di makmal, lebih tepat).
2. Proses Pembinaan: Proses ini terbahagi kepada lima peringkat utama:
• Peringkat Perancangan: Klien melantik perunding (arkitek, jurutera) untuk merealisasikan idea, menjalankan kajian kemungkinan, dan menguruskan peruntukan kewangan.
• Peringkat Analisis dan Reka Bentuk: Jurutera menganalisis daya pada struktur dan mereka bentuk komponen seperti asas, tiang, dan rasuk. Lukisan dan spesifikasi kerja disediakan.
• Peringkat Pengurusan: Peringkat ini fokus pada pemilihan kontraktor melalui proses tender (terbuka, terhad, dll.). Kontraktor yang berjaya akan menandatangani kontrak dengan klien.
• Peringkat Pembinaan: Kerja sebenar di tapak dimulakan. Ia merangkumi kerja substruktur (bahagian bawah tanah seperti asas) dan superstruktur (bahagian atas tanah seperti tiang, dinding, dan bumbung).
• Peringkat Penyerahan: Projek yang siap akan diserahkan kepada klien selepas mendapat Sijil Perakuan Siap dan Pematuhan (CCC). Terdapat juga Tempoh Tanggungan Kecacatan di mana kontraktor perlu membaiki sebarang kerosakan.
Konsep pembinaan lestari juga ditekankan, yang mengambil kira keseimbangan antara alam sekitar, sosial, dan ekonomi. Ia dibandingkan dengan kaedah konvensional. Salah satu kaedah pembinaan lestari yang popular di Malaysia ialah Sistem Pembinaan Industri (IBS), di mana komponen bangunan dibuat di kilang dan dipasang di tapak.
3. Taksiran: Ini adalah proses menganggarkan kos projek, yang disediakan oleh juruukur bahan. Kos terbahagi kepada dua jenis:
• Kos Langsung: Kos bahan binaan, upah pekerja (mahir, separa mahir, tidak mahir), serta loji dan alatan.
• Kos Tidak Langsung: Kos pengurusan dan keuntungan kontraktor. Kaedah taksiran yang paling tepat ialah Senarai Kuantiti, yang melibatkan proses mentafsir lukisan, mengukur kuantiti bahan, mengumpulkannya, dan akhirnya menganggar kos.
4. Pengurusan Projek: Ini adalah proses merancang, mengawal, dan menyelaraskan projek dari awal hingga akhir. Tiga komponen utama yang perlu diuruskan ialah tempoh, kos, dan kualiti. Proses pengurusan projek mempunyai tiga peringkat:
• Perancangan: Menetapkan objektif dan membahagikan kerja kepada komponen yang lebih kecil.
• Penjadualan: Menganggarkan tempoh masa bagi setiap aktiviti. Alat yang digunakan termasuk Carta Gantt, Kaedah Laluan Kritikal (CPM), dan PERT.
• Penyeliaan dan Pengawalan: Memantau aktiviti sebenar di tapak untuk memastikan ia selari dengan jadual, kos, dan kualiti yang dirancang.
GLOSARI
| Istilah | Definisi |
| Penyiasatan Tapak | Proses yang merangkumi peninjauan, pemerhatian, pengujian in-situ, pengambilan sampel, dan penentuan profil tanah untuk membuat penilaian menyeluruh tentang keadaan tapak bina. |
| Keupayaan Galas Tanah (KGT) | Kemampuan tanah untuk menanggung beban; jumlah purata tekanan antara asas dan tanah agar tidak berlaku kegagalan ricih. |
| Kandungan Lembapan Tanah | Jumlah dan peratusan kelembapan (air) dalam sampel tanah, yang penting untuk menentukan sifat dan tingkah laku tanah. |
| Sampel Tidak Terganggu | Sampel tanah yang struktur dan kandungan lembapannya dikekalkan seperti keadaan asal di tapak bina, digunakan untuk ujian kekuatan ricih dan pengukuhan. |
| Sampel Terganggu | Sampel tanah yang diambil semasa proses pengorekan atau penggerudian, digunakan untuk ujian pengelasan tanah. |
| Substruktur | Semua bahagian struktur binaan yang terletak di bawah aras permukaan bumi, seperti asas dan tunggul tiang. |
| Superstruktur | Semua bahagian struktur yang terletak di atas substruktur (di atas aras bumi), seperti tiang, rasuk, lantai, dan bumbung. |
| Proses Pembinaan | Proses yang bermula dari perbincangan awal dengan klien sehingga projek siap dibina oleh kontraktor dan diserahkan kembali kepada klien. |
| Tender | Proses penawaran oleh kontraktor untuk mendapatkan sesuatu projek pembinaan. Jenisnya termasuk tender terbuka, terhad, terpilih, dan lain-lain. |
| Sijil Perakuan Siap dan Pematuhan (CCC) | Sistem perakuan berperingkat yang dikeluarkan oleh para profesional (Arkitek, Jurutera) yang menggantikan Sijil Layak Menduduki (CF) bagi mengesahkan sebuah bangunan selamat untuk diduduki. |
| Tempoh Tanggungan Kecacatan | Satu tempoh masa yang dipersetujui dalam kontrak di mana kontraktor bertanggungjawab untuk membaiki sebarang kerosakan yang berlaku selepas projek diserahkan kepada klien, dengan kos sendiri. |
| Pembinaan Lestari | Kaedah pembinaan yang mementingkan keseimbangan antara tiga elemen utama: alam sekitar, sosial, dan ekonomi untuk meningkatkan kualiti hidup masyarakat dan memelihara alam. |
| Pembinaan Konvensional | Kaedah pembinaan tradisional di mana kebanyakan kerja seperti pemasangan acuan, tetulang, dan konkrit dibuat di tapak bina. |
| Sistem Pembinaan Industri (IBS) | Sistem pembinaan di mana komponennya dibuat di kilang atau tapak pembinaan, kemudian diangkut dan dicantumkan untuk membentuk struktur dengan kerja pembinaan yang minimum di tapak. |
| Taksiran | Proses menganggar kos bagi sesebuah projek pembinaan, yang disediakan oleh juruukur bahan. |
| Kos Langsung | Kos yang terlibat secara terus dalam aktiviti pembinaan seperti kos bahan binaan, kos upah pekerja, dan kos loji serta alatan. |
| Kos Tidak Langsung | Kos yang tidak dapat dikaitkan secara langsung dengan item kerja tertentu, seperti kos pengurusan syarikat dan keuntungan. |
| Senarai Kuantiti | Kaedah taksiran paling tepat yang melibatkan proses mengira kuantiti kerja dan bahan daripada lukisan kerja untuk mendapatkan anggaran kos projek. |
| Pengurusan Projek | Proses keseluruhan perancangan, kawalan, dan koordinasi sesuatu projek pembinaan dari awal hingga akhir untuk memenuhi kehendak klien dari segi tempoh, kos, dan kualiti. |
| Kaedah Laluan Kritikal (CPM) | Teknik penjadualan projek yang digunakan apabila masa setiap aktiviti diketahui dengan pasti, bertujuan untuk mengira laluan aktiviti kritikal yang menentukan tempoh minimum penyiapan projek. |
| Penilaian dan Teknik Tinjauan Program (PERT) | Teknik penjadualan projek yang digunakan apabila tempoh setiap aktiviti tidak pasti atau berbeza-beza (stokastik). |
| Carta Gantt | Satu carta aktiviti yang dihasilkan secara grafik untuk mengenal pasti masa yang diambil bagi setiap aktiviti pembinaan yang dijalankan. |