NOTA SEJARAH TINGKATAN 3 BAB 3

NOTA SEJARAH TINGKATAN 3 BAB 3: NEGERI-NEGERI MELAYU BERSEKUTU

Nota Interaktif: Sejarah Tingkatan 3 Bab 3
Bab 3

Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu

Menelusuri kekayaan hasil bumi yang menarik campur tangan British di Perak, Selangor, Negeri Sembilan, dan Pahang sehingga membawa kepada pembentukan persekutuan.

3.1 Kekayaan Hasil Bumi (Timah & Emas)

Negeri Perak, Selangor, Negeri Sembilan, dan Pahang sangat kaya dengan hasil bumi, menjadikannya sasaran utama kuasa Barat untuk membiayai Revolusi Perindustrian mereka.

Bijih Timah

Perak

Kawasan utama: Larut (Lembah Larut dibuka oleh Long Jaafar) dan Lembah Kinta (Pengeluar timah utama dunia abad ke-19).

Selangor

Kawasan utama: Lukut (Kekayaan binaan Raja Jumaat), Kuala Lumpur, dan Klang.

Negeri Sembilan

Kawasan utama: Sungai Ujong.

Emas

Pahang merupakan pengeluar emas utama di Alam Melayu. Kegiatan melombong emas telah wujud sejak abad ke-16.

Kawasan Perlombongan Emas Pahang:

  • Raub
  • Tui
  • Tersang
  • Selinsing
  • Penjom

3.2 Peluasan Kuasa British (Manipulasi & Desakan)

British menggunakan alasan “memulihkan keamanan” dan “melindungi pelaburan”, menggunakan taktik manipulasi konflik tempatan serta desakan/ugutan.

1. Perak (1874)

Sebab Campur Tangan:

  • Perang Larut: Pergaduhan kongsi gelap Cina (Ghee Hin & Hai San) jejas timah.
  • Perebutan Takhta: Raja Abdullah bantah pelantikan Raja Ismail sbg Sultan.
Tindakan: Perjanjian Pangkor 1874. J.W.W. Birch jadi Residen pertama.

2. Selangor (1874)

Sebab Campur Tangan:

  • Perang Klang: Perebutan daerah Klang yang kaya timah (Raja Abdullah vs Raja Mahadi).
  • Insiden Lanun & Rumah Api: Rompakan kapal British & serangan rumah api Tanjung Rachado.
Tindakan: British beri bantuan tentera kpd Tengku Kudin. J.G. Davidson jadi Residen.

3. Negeri Sembilan (1874-1895)

Sebab Campur Tangan:

  • Konflik Sg Ujong: Perebutan kuasa pungut cukai antara Dato’ Kelana & Dato’ Bandar.
  • Dato’ Kelana minta bantuan British kalahkan Dato’ Bandar.
Tindakan: Sg. Ujong terima Residen. Tahun 1895, Yamtuan Besar satukan N.S. Martin Lister jadi Residen.

4. Pahang (1888)

Sebab Campur Tangan:

  • Sultan Ahmad enggan terima perlindungan British.
  • Insiden Goh Hui: Warganegara British (Cina) ditemui mati dibunuh berhampiran istana Sultan. British jadikan ini alasan (desakan).
Tindakan: Sultan terpaksa terima J.P. Rodger sebagai Residen.

Kesan Sistem Residen

Residen bertindak sebagai “Penasihat” Sultan dalam semua urusan KECUALI agama Islam dan adat istiadat Melayu. Hakikatnya, Residen berkuasa mutlak mentadbir negeri, manakala Sultan kehilangan kuasa pentadbiran dan pungutan cukai.

3.3 Pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NNMB)

Pada tahun 1896, keempat-empat negeri ini digabungkan membentuk satu persekutuan (Federated Malay States) yang berpusat di Kuala Lumpur.

PERAK
+
SELANGOR
+
N. SEMBILAN
+
PAHANG
=
N N M B (1896)

Mengapa NNMB Ditubuhkan?

Kelemahan Sistem Residen

Residen terlalu berkuasa. Tiada garis panduan jelas, Sultan tiada hak menyemak kuasa Residen.

Penyeragaman Pentadbiran

Sebelum ini, setiap negeri ada undang-undang cukai, keadilan & tanah berbeza. Memerlukan penyeragaman untuk kemudahan pelabur.

Krisis Kewangan Pahang

Pahang banyak hutang. Penggabungan membolehkan negeri kaya (Perak/Selangor) bantu kewangan Pahang.

Menjamin Keselamatan

Mewujudkan pasukan keselamatan persekutuan yang seragam dan kuat untuk pertahankan negeri-negeri ini.

3.4 Pentadbiran NNMB

Walaupun dibentuk sebagai ‘Persekutuan’, kuasa Sultan semakin terhakis manakala pentadbiran berpusat sepenuhnya di bawah Residen Jeneral.

Pesuruhjaya Tinggi British
(Berpusat di Singapura)
Residen Jeneral
Ketua Pentadbiran di K.Lumpur
(Frank Swettenham yang pertama)
Residen
Perak
Residen
Selangor
Residen
NS
Residen
Pahang

DURBAR (1897)

Persidangan Raja-Raja Melayu bagi negeri-negeri Bersekutu.

  • Tujuan: Mendapat sokongan Sultan & bincang hal ehwal Islam/Adat.
  • Durbar Pertama: Diadakan di Kuala Kangsar, Perak.
  • Kelemahan: Sultan hanya boleh ‘menasihati’, tiada kuasa veto atau buat undang-undang.

Majlis Mesyuarat Persekutuan (1909)

Ditubuhkan setelah Sultan mendesak kuasa dikembalikan.

  • Fungsi: Meluluskan undang-undang persekutuan.
  • Kesan baik: Jawatan Residen Jeneral digantikan dengan “Ketua Setiausaha”, kuasa disebarkan sedikit.
  • Kesan buruk: Sultan sekadar ahli biasa sebaris dengan pegawai British yang lain.
Kandungan berdasarkan sukatan pelajaran Sejarah Tingkatan 3 KSSM (Bab 3).
Tip Peperiksaan: Hafal alasan (desakan/manipulasi) yang diguna British untuk setiap negeri & sebab penubuhan NNMB.
Kuiz Sejarah Tingkatan 3 – Bab 3

Sejarah Tingkatan 3

Bab 3: Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu