NOTA SEJARAH TINGKATAN 3 BAB 4: PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI MELAYU TIDAK BERSEKUTU
Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu
Menjejaki sejarah pemerintahan Kesultanan Melayu di Perlis, Kedah, Kelantan, Terengganu, dan Johor yang cuba mengekalkan kedaulatan daripada asakan penjajah British.
4.1 Pemerintahan Kesultanan Melayu
Sebelum campur tangan British, negeri-negeri ini telah mempunyai sistem pentadbiran yang mantap dan teratur.
Perlis, Kedah, Kelantan & Terengganu
-
Hubungan Luar: Mempunyai hubungan yang rapat dengan Siam (Thailand) bagi menjaga keselamatan negeri daripada ancaman luar.
-
Bunga Emas: Menghantar “Bunga Emas” dan perak setiap tiga tahun ke Siam sebagai tanda persahabatan (Siam pula anggap ia tanda ufti/tunduk).
-
Perundangan: Mempunyai undang-undang sendiri (cth: Undang-undang Tubuh Kerajaan Terengganu).
Johor (Negeri Paling Maju)
Johor muncul sebagai negeri yang makmur dan termoden kerana kebijaksanaan pemerintahnya, terutamanya Sultan Abu Bakar (Bapa Pemodenan Johor).
Pencapaian Johor:
- Memperkenalkan Undang-undang Tubuh Kerajaan Johor (1895).
- Sistem pentadbiran birokrasi Barat yang tersusun (ada kementerian & jabatan).
- Sistem kewangan dan ekonomi yang maju (Sistem Kangchu – lada hitam & gambir).
4.2 Peluasan Kuasa di Utara
British menggunakan alasan sempadan dan keselamatan. Mereka berunding secara SULIT dengan Siam tanpa pengetahuan raja-raja Melayu.
Mengapa British mahukan negeri-negeri ini?
Rentetan Perjanjian British-Siam
Perjanjian Sulit
Siam tidak akan serahkan Kedah, Kelantan, Terengganu & Perlis kepada kuasa lain tanpa izin British.
Pengisytiharan British-Siam
British mengiktiraf negeri-negeri ini di bawah naungan Siam, tetapi Siam perlu lantik pegawai British di negeri tersebut.
Perjanjian Bangkok (Paling Penting!)
Perjanjian rasmi yang mengubah peta Tanah Melayu.
- Siam menyerahkan Perlis, Kedah, Kelantan, dan Terengganu kepada British.
- Raja-raja Melayu TIDAK dibawa berunding dan menentang keras perjanjian ini.
- British melantik “Penasihat British” di negeri-negeri ini.
4.3 Peluasan Kuasa British di Johor
Johor adalah negeri Melayu yang TERAKHIR jatuh ke tangan British. Kemajuan Johor menyebabkan British tidak ada alasan kukuh (seperti kacau-bilau) untuk campur tangan.
Strategi Halus British
- Langkah 1: Perjanjian 1885 British tawarkan perjanjian bersahabat. Johor diiktiraf bebas, tetapi British mengawal hubungan luar negeri Johor.
- Langkah 2: Lembaga Penasihat Johor British menubuhkan lembaga ini di London untuk ‘menasihati’ Sultan dalam hal kewangan dan pentadbiran, mula mencampuri urusan dalaman.
- Langkah 3: Perjanjian 1914 (Kemuncak) Akibat desakan berterusan, Sultan Ibrahim terpaksa menandatangani perjanjian menerima Penasihat Am British.
Surat Perjanjian 1914
Johor secara rasminya menerima seorang Penasihat Am British (Douglas Graham Campbell).
Syarat Penting:
- Nasihat Penasihat Am Mesti Diikuti KECUALI dalam hal agama Islam dan adat istiadat Melayu.
- Sultan Ibrahim tetap diiktiraf sebagai Sultan yang sah.
- Johor menjadi sebahagian daripada Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu (NNMTB).
4.4 Sistem Pentadbiran NNMTB
Pembentukan NNMTB adalah bersifat longgar. Kelima-lima negeri ini TIDAK digabungkan sebagai satu persekutuan seperti NNMB.
Berasingan
Ditadbir secara berasingan. Tiada pusat pentadbiran tunggal seperti di Kuala Lumpur (NNMB).
Penasihat British
Ketua pentadbir British dipanggil Penasihat British (di Johor dipanggil Penasihat Am). Kuasanya kurang sedikit berbanding Residen (NNMB).
Kuasa Sultan
Sultan kekal sebagai Ketua Negeri. Majlis Mesyuarat Negeri mempunyai kuasa meluluskan undang-undang.
Bahasa Melayu
Bahasa Melayu terus diiktiraf dan digunakan secara meluas sebagai bahasa rasmi dalam pentadbiran.
Pegawai Tempatan
Birokrasi Barat diamalkan, tetapi pegawai-pegawai Melayu tempatan dikekalkan dan diberi peranan penting (berbanding NNMB yg didominasi Eropah).
Kesimpulan
NNMTB berjaya mempertahankan identiti Melayu dan mengurangkan cengkaman kuasa mutlak British berbanding negeri-negeri lain.
Tip Peperiksaan: Ingat perbezaan antara Penasihat British (NNMTB) dan Residen (NNMB), serta pentingnya Perjanjian Bangkok 1909.
Sejarah Tingkatan 3
Bab 4: Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu