NOTA MAHARAT AL-QURAN TINGKATAN 5 BAB 1 (BM)
BAB 1: Ilmu Tajwid (Al-Waqaf)
Memahami Kaedah Berhenti Bacaan Al-Quran Dengan Tepat
Perbezaan Waqaf, Sakt & Qat’
Dalam ilmu Tajwid, terdapat tiga istilah utama yang melibatkan penghentian suara ketika membaca Al-Quran. Amat penting untuk membezakan ketiga-tiga istilah ini.
| Perkara | Al-Waqaf (الوقف) | As-Sakt (السكت) | Al-Qat’ (القطع) |
|---|---|---|---|
| Memutuskan suara dengan mengambil nafas baharu. | Memutuskan suara sejenak tanpa mengambil nafas. | Memutuskan suara dan berhenti terus daripada membaca. | |
| Mempunyai niat untuk menyambung semula bacaan serta-merta. | Kadar hentiannya lebih pendek dari Waqaf. Berniat untuk menyambung bacaan. | Tidak berniat untuk menyambung bacaan dalam masa terdekat. | |
| Boleh berlaku di hujung ayat atau di pertengahan ayat. | Berlaku pada pertengahan ayat. Tidak berlaku di hujung ayat (kecuali riwayat tertentu). | Hanya dilakukan pada hujung ayat (penghujung surah/maqra’). |
Pembahagian Waqaf (أقسام الوقف)
الاضْطِرَارِي Waqaf Idhtirari
Berhenti bacaan pada mana-mana kalimah kerana terpaksa. Contohnya kerana kehabisan nafas, batuk, bersin, terlupa, atau menangis.
Hukum: Harus, tetapi wajib mengulang semula kalimah tersebut atau kalimah sebelumnya untuk menyambung bacaan.
الاخْتِبَارِي Waqaf Ikhtibari
Berhenti bacaan pada mana-mana kalimah bagi tujuan ujian oleh guru, atau proses pengajaran dan pembelajaran (seperti mengajar cara waqaf yang betul pada tulisan resam Uthmani).
الانْتِظَارِي Waqaf Intizhari
Berhenti bacaan pada kalimah yang mempunyai khilaf (perbezaan) bacaan bertujuan untuk menghimpunkan pelbagai wajah qiraat (Tariq/Riwayat) sebelum menyambung ayat seterusnya.
الاخْتِيَارِي Waqaf Ikhtiari
Berhenti bacaan pada mana-mana kalimah atas kehendak dan pilihan pembaca itu sendiri tanpa sebarang sebab yang mendesak.
*Waqaf jenis ini terbahagi kepada 4 bahagian (Sila lihat Tab sebelah).
Kategori Waqaf Ikhtiari (الوقف الاختياري)
Waqaf pilihan pembaca (Ikhtiari) merupakan bab terpenting dan terbahagi kepada empat (4) jenis berdasarkan kesempurnaan makna dan lafaz (tatabahasa).
الوَقْفُ التَّام 1. At-Taam
Berhenti pada kalimah yang telah sempurna maknanya. Ayat tersebut tiada sebarang kaitan dengan ayat selepasnya dari sudut lafaz (tatabahasa/I’rab) mahupun sudut makna.
Hukum: Harus waqaf dan mulakan bacaan pada ayat seterusnya tanpa perlu diulang.
الوَقْفُ الكَافِي 2. Al-Kaafi
Berhenti pada kalimah yang sempurna maknanya, tetapi ia masih mempunyai kaitan makna dengan ayat selepasnya (kisah yang sama), walau bagaimanapun tiada kaitan lafaz (I’rab).
Hukum: Harus waqaf dan mulakan bacaan pada ayat seterusnya. Lebih utama waqaf berbanding wasal (sambung).
الوَقْفُ الحَسَن 3. Al-Hasan
Berhenti pada kalimah yang sempurna maknanya, tetapi kalimah itu mempunyai kaitan yang kuat dengan kalimah selepasnya dari sudut lafaz (tatabahasa) dan makna.
Hukum: Harus waqaf, tetapi wajib diulang kalimah sebelumnya untuk menyambung bacaan (kecuali jika ia di penghujung ayat).
الوَقْفُ القَبِيْح 4. Al-Qabih
Berhenti pada kalimah yang belum sempurna maknanya. Ia boleh menyebabkan maksud ayat tergantung atau membawa kefahaman yang salah/rosak dan berlawanan dari sudut aqidah.
Hukum: Dilarang/Haram waqaf secara sengaja. Jika terhenti (Idhtirari), wajib undur semula untuk menyambung bacaan.
Tanda-tanda Waqaf (Resam Uthmani)
Bagi memudahkan para pembaca Al-Quran awam, para ulama telah meletakkan simbol-simbol khas di dalam mashaf bagi memandu tempat berhenti yang betul.
Kuiz Maharat Al-Quran
Tingkatan 5: Bab 1 (Al-Waqf)
Uji kefahaman anda tentang hukum dan jenis-jenis waqaf (Berhenti ketika membaca Al-Quran), Saktah, dan Al-Qat’ dalam ilmu Tajwid.
Anda akan menjawab 10 Soalan Rawak
(Dipilih daripada 20 Bank Soalan)