NOTA BAHASA KADAZANDUSUN TAHUN 2 BAB 4
UNIT 4: BOOGIAN TINAN
Nuut Interaktif Tangaanak Sikul Tosiriba (Nota Interaktif Sekolah Rendah)
Intutunai om Polombuso' (Kenali dan Sebutkan)
Tigoho' butang boogian tinan id siriba montok mintutun om mamarait ngaran boogian tinan. (Tekan butang anggota badan untuk melihat animasi dan maksud.)
turos
(tu – ros)Rati (Maksud): Muka / Wajah
oombitan Ayat: Olumis om osusi o turos do tanak dii. (Muka kanak-kanak itu cantik dan bersih.)
Kinongoho' om Hulito' (Dengar dan Ulangi)
Tumombului di Nabil id lamin pongusapan. Tigoho' monikid gelembung boros montok mambasa om mangarati. (Melawat Nabil di hospital. Klik setiap dialog untuk animasi & terjemahan.)
“Kopisanangan kumaa dia Nabil. Poingkuro no topurimanan nu baino?”
💡 Rati BM: “Selamat sejahtera kepada kamu Nabil. Bagaimanakah perasaan / keadaan kamu hari ini?”
“Moomogot nodii. Au no oruol kopio.”
💡 Rati BM: “Semakin beransur pulih sudah. Tidak lagi berapa sakit.”
“Nabil, haro iti kad pason nowit ku. Pason mantad tongotambalut.”
💡 Rati BM: “Nabil, ini ada kad ucapan yang saya bawa. Pesanan daripada kawan-kawan.”
Pononsunudan Osonong (Nilai Murni):
“Tumombului do tambalut di kikosusaan nopo nga kapanahak kounsikahan kumaa diolo.”
(Melawat rakan yang berada dalam kesusahan akan memberikan kegembiraan dan semangat kepada mereka.)
Basao' om Roito': I Muji (Baca dan Sebutkan)
Tigoho' boros kiwarana aragang id suang tangon montok mongulud putul boros sumiliu ngaran boogian tinan di kotunud! (Klik perkataan merah yang tidak tersusun untuk menyusun semula suku kata anggota badan!)
Susuyan Di Muji (Cerita Si Muji)
Tigoho' butang boros montok mongintong ijaan pointunud
Iti nopo nga i Muji. Balajal isio id Toun Duo. Oburol o koinan-inanon disio. Posigogol po 🔄 ouli dau. Soira mirikau nga pobulugu po 🔄 anti di Muji.
Insan tadau, kosuto' no daa di Muji i kasut dau nga au nodii koula o 🔄 papla disio. Pobulugu po 🔄 toma dau monotos posuang lapap nga au i koula. Poutatong po 🔄 rostu di Muji do au asanangan.
Osikap 🔄 tutunru di Muji minangakat di kasut mooi popokito di tina dau. Laang daa isio nga koulakai nogi ii buul. Oruhai no nokogugu 🔄 lutu di Muji id totobon.
🧩 Mongulud Putul Boros (Susun Suku Kata)
Tigoho' monikid kad montok mongintong boros kirati:
Basao' do Opuhod: I Anakanak om I Pondogon
Tangon koubasanan om nuut Ayat Toomod (Ayat Penyata). (Cerita rakyat Si Anakanak dan Gergasi Pondogon serta nota Ayat Penyata.)
• Ayat toomod nopo nga ayat di manahak katarangan / kointalangan kokomoi isoiso ahal. (Ayat yang memberikan penerangan atau maklumat tentang sesuatu perkara.)
• Id suang tangon diti, ayat kiwarana aragang nopo nga ayat toomod.
Kointalangan Di Pondogon
Sindingo': Intang-intangan (Mari Menyanyi)
Sindingo' tumanud loyuk “Bapaku Pulang dari Kota”. Tigoho' butang Pokitono' Boros montok mongintong boros di poinlisok!
Mato (Mata)
Intang-intangan o mato nu
kada pingintong di au osonong
gunoon mato do pointopot
kaanu kounalan nu sondii
💡 Rati: Jaga-jagalah matamu, jangan melihat perkara yang tidak baik, gunakan mata dengan betul, mendapat kebaikan untuk dirimu sendiri.
Kabang (Mulut)
Intang-intangan o kabang nu
kada pimboros di au osonong
gunoon kabang do pointopot
kasanangan ko do mambalut
💡 Rati: Jaga-jagalah mulutmu, jangan bercakap perkara yang tidak elok, gunakan mulut dengan betul, disenangi semasa berkawan.
Longon (Tangan)
Intang-intangan o longon nu
kada pingigit di au osonong
gunoon do pointopot
kasanangan ko suai tulun
💡 Rati: Jaga-jagalah tanganmu, jangan memegang perkara yang tidak baik, gunakan longon dengan betul, disenangi oleh orang lain.
Gakod (Kaki)
Intang-intangan o gakod nu
kada adalaan do mingansau
gunoon do pointopot
timpu tumalib au magandad
💡 Rati: Jaga-jagalah kakimu, jangan terlalu merayau-rayau, gunakan gakod dengan betul, masa berlalu tidak menunggu kita.
Iloo': Boros Ula – Tulun Koindaangan (Kata Adjektif)
Boros ula manahak korotian do konsep di oroso, okito, orongou, osingud om akama. (Kata adjektif menerangkan konsep yang dapat dirasa, dilihat, didengar, dihidu dan disentuh.)
Tulun Koindaangan (Makhluk Pelik)
Nipii di Nulin (Mimpi Si Nulin)
1. Insan tadau, momogusa i Nulin do kolibambang. Olumis tomod i kolibambang.
2. Kopurimanai dau do nokorikot no isido id iso kuang. Modosi tomod i Nulin.
3. Tigog i' om haro apat tulun koindaangan suminoliwan mantad kuang dii. Oinsanan nga lagas, kurupong o tolingo om songinlondou mato. Haro olombon, osiriba, okugui, aranggou, om otongkud.
4. Panangkus no i Nulin norosian. “Ina!” giak di Nulin do topuhod. “Nulin, posik,” ka di taka disido nakagagang korongou giak di tadi dau.
🎨 Intutunai Boros Ula (Klik Kata Adjektif)
Tigoho' monikid boros ula id siriba montok mongintong rati om gambal:
olumis
Rati BM: Cantik / Indah (Contoh: Olumis tomod i kolibambang)
Suato': Monoriulud Putul Boros (Susun Suku Kata)
Tigoho' putul boros kiwarana montok momonsoi boros kirati miampai ijaan di pointunud. (Klik suku kata berwarna untuk menyusun ejaan yang betul.)
I Rani
Momompod i Rani do insan sominggu. Au isido asanangan do anaru sondulu. Sondulu nopo di anaru nga titimungon do murong.
Inai di Nulin (Ibu Saudara)
Iti nopo nga inai di Nulin. Olundus tomod isido miampai simbong id dau om golong amas id . Orikos om aragang o .
Mamai di Nulin (Bapa Saudara)
Poingion i mamai di Nulin id kampung. Aparu isio mogihum kaakan-akanan. Au orikot do talun-alun o walai dau. Saanon nopo do mamai di Nulin id o kakamot i binoli mantad badi.
Sudawil Pononsunudan (Pantun Nasihat)
Pisudongo' putul boros (ga+kod, ni+pon, to+du+ngon, to+li+ngo) montok momonsoi boros mintootoiso id suang sudawil.
Udong-udong i baragang,
Manggor-panggor o ;
Kada koti kagansau,
Koinsodu koimbayatan.
💡 Nasihat: Jangan suka merayau-rayau / nakal supaya terhindar daripada godaan atau bahaya. (gakod = kaki)
Osisid di bado,
Poungangis mokiakan;
Kada kama kosumbung,
Aiso moti mambalut.
💡 Nasihat: Jangan sesekali bersikap sombong, nanti tiada siapa yang mahu berkawan. (nipon = gigi)
Puayai di odu,
Poingkibit monongodu;
Kada kanaru longon,
Orutum koposion.
💡 Nasihat: Jangan panjang tangan (mencuri), nanti hidup akan menjadi susah/gelap. (todungon = hidung)
Laab godingon,
Mongugad do songongi;
Tonudo' boros molohing,
Osonong koposion.
💡 Nasihat: Ikutlah nasihat ibu bapa supaya hidup sentiasa senang dan diberkati. (tolingo = telinga)
Momonsoi Buuk Tonini Sundait (Membuat Buku Mini Teka-teki)
Posodiaan kakamot miagal ko' ponobuk kalatas, warana, reben, kalatas kiwarana om gunting.
Sediakan peralatan seperti penebuk lubang kertas, pensel warna, reben, kertas warna dan gunting.
💡 Sundait Boogian Tinan (Contoh Teka-teki Anggota Badan):
Sundait 1 (Tigoho' montok sisimbar):
“Duo tambalut poingion id turos, modop nopo nga ะผะธagะฐะป pointutub, posik nopo nga mingintong posorili.”
👉 Tigoho' mongintong sisimbar (Klik untuk jawapan)
Sundait 2 (Tigoho' montok sisimbar):
“Apagak doid suang pagar opurak,ใญaraja dau nopo nga mongoroso takanon om mimboros.”
👉 Tigoho' mongintong sisimbar (Klik untuk jawapan)
UNIT 4: BOOGIAN TINAN
Kaanu ko nangku do mongintutun boogian tinan om susuyan id Unit 4?
EXCELLENT!
Osonong kopio! Nointutunan nu oinsanan boogian tinan.
