NOTA ASAS KELESTARIAN TINGKATAN 5 BAB 1

Nota Asas Kelestarian Tingkatan 5 Bab 1: Pembinaan Lestari

Nota Asas Kelestarian Tingkatan 5 Bab 1: Pembinaan Lestari
Nota Interaktif: Pembinaan Lestari (Asas Kelestarian T5)
Bab 1 | Asas Kelestarian T5

PEMBINAAN LESTARI

Memahami kitaran hayat sesebuah bangunan dari tapak kosong sehinggalah ia diserahkan, dengan matlamat mengurangkan impak negatif terhadap alam sekitar.

Kriteria & Beban Bangunan

Bangunan ialah struktur binaan kekal yang dibina di atas tanah. Setiap struktur (asas, lantai, rasuk, bumbung) mesti direka untuk menanggung pelbagai jenis beban.

Beban Mati

Beban tetap yang tidak berubah kedudukan dan beratnya.
Cth: Berat dinding, bumbung, lantai.

Beban Hidup

Beban yang boleh diubah, dialih atau sentiasa bergerak.
Cth: Penghuni rumah, perabot, kenderaan.

Beban Angin

Tekanan mendatar yang dikenakan oleh tiupan angin pada permukaan luar bangunan, terutamanya bangunan tinggi.

Pihak Yang Terlibat Dalam Projek

Klien

Hover

Klien (Pemilik)

Pemilik projek yang mencetuskan idea dan mengeluarkan modal (dana) untuk membiayai projek pembinaan.

Perunding

Hover

Pihak Perunding

Pakar profesional seperti Arkitek, Jurutera, dan Juruukur Bahan yang merekabentuk dan merancang kos projek.

Kontraktor

Hover

Kontraktor

Syarikat yang bertanggungjawab melaksanakan dan membina projek di tapak binaan mengikut pelan.

P.B.T

Hover

Pihak Berkuasa

Pihak Berkuasa Tempatan (MDB, MPAJ, dll) yang meluluskan pelan dan memantau pematuhan undang-undang.

Kitaran Pembinaan

Proses membina sebuah bangunan secara sistematik terbahagi kepada peringkat sebelum binaan (Pra) dan semasa pembinaan bermula.

Fasa Prapembinaan

1. Ukur Tanah & Penyiasatan Tapak

Juruukur merancang sempadan, topografi, dan menanda aras (datum). Ujian tanah dilakukan untuk mengukur keupayaan galas tanah bagi mereka bentuk jenis asas (foundation) yang sesuai.

Fasa Prapembinaan

2. Reka Bentuk & Tender

Arkitek menghasilkan lukisan kerja dan spesifikasi. Seterusnya, klien akan mengeluarkan Dokumen Tender untuk mengiklan dan memilih kontraktor yang layak (melalui harga kompetitif).

Fasa Pembinaan

3. Kerja Tanah (Earthworks)

Pembersihan tapak dari pokok/sampah. Melibatkan kerja penggalian (memotong bukit) dan penambakan tanah (meratakan kawasan formasi).

Fasa Pembinaan

4. Substruktur

Binaan di bawah aras tanah. Melibatkan pembinaan Asas (Foundation) seperti asas pad atau cerucuk untuk memindahkan beban keseluruhan bangunan ke bumi dengan selamat.

Fasa Pembinaan

5. Superstruktur & Kemudahan

Binaan di atas aras tanah. Terdiri daripada lantai, tiang, rasuk, dinding, kemasan, dan kerangka bumbung. Turut dipasang sistem M&E (Sistem perpaipan, elektrik, pengudaraan).

Fasa Pascapembinaan

Selepas bangunan siap dibina, proses penyerahan projek kepada klien dilakukan berserta dengan penyelenggaraan bagi memastikan bangunan selamat diduduki.

Penyerahan Sijil (CCC)

Selepas projek siap sepenuhnya, Sijil Perakuan Siap Kerja Praktikal (CPC) dikeluarkan. Kemudian, Sijil Perakuan Siap dan Pematuhan (CCC) akan dikeluarkan oleh golongan profesional (Arkitek/Jurutera) yang dikenali sebagai Principal Submitting Person (PSP).

CCC menandakan bangunan telah siap, patuh undang-undang, dan selamat untuk diduduki.

Kecacatan & Penyelenggaraan

Tempoh Tanggungan Cacat (DLP)

Dalam tempoh ini (biasanya 6-24 bulan), sebarang kerosakan seperti bumbung bocor atau retak dinding adalah di bawah tanggungjawab kontraktor untuk membaikinya secara percuma (CMGD).

Jenis Penyelenggaraan:

  • Pencegahan (Preventive): Kerja rutin servis untuk mengelak kerosakan. (Cth: Servis lif berjadual).
  • Pembaikan (Corrective): Membaiki komponen yang telah rosak/gagal berfungsi. (Cth: Tukar lampu pecah).

Konsep Bangunan Hijau

Bangunan hijau ialah struktur yang memfokuskan kepada kecekapan penggunaan sumber (tenaga, air, bahan) dengan impak minimum kepada kesihatan manusia dan alam sekitar sepanjang kitaran hayatnya.

Di Malaysia, taraf kelestarian dinilai melalui alat perakuan Green Building Index (GBI).

GBI

6 Kriteria Penilaian Bangunan Hijau (GBI)

Kecekapan Tenaga

Penggunaan panel solar, pencahayaan LED, dan orientasi bangunan yang meminimumkan haba matahari (kurangkan guna aircond).

Kualiti Persekitaran Dalaman

Pengudaraan semula jadi yang baik, kualiti udara bersih (kurang VOC), dan pencahayaan siang yang selesa untuk kesihatan penghuni.

Perancangan & Pengurusan Tapak Lestari

Lokasi berhampiran pengangkutan awam, memulihara landskap hijau sedia ada, dan kawalan hakisan semasa pembinaan.

Bahan dan Sumber

Penggunaan bahan binaan kitar semula, bahan tempatan (kurangkan jejak karbon pengangkutan), dan amalan pengurusan sisa pepejal.

Kecekapan Air

Sistem penuaian air hujan (Rainwater harvesting), kitar semula air kelabu, dan penggunaan kelengkapan paip cekap air.

Inovasi

Penggunaan teknologi baharu atau sistem pintar luar biasa yang jauh melangkaui standard kelestarian biasa untuk reka bentuk bangunan.

Kuiz Interaktif: Pembinaan Lestari

Pembinaan Lestari

Asas Kejuruteraan Tingkatan 5 (Bab 1)

🌿 MAKLUMAT KUIZ:

Sistem akan memaparkan 10 Soalan Rawak merangkumi tahap prapembinaan, kerja struktur bangunan, dan aplikasi Bangunan Hijau (Green Building).

“Bina masa depan dengan kelestarian.”
Peringkat: 1/10 Modul Lestari

Memuatkan Soalan…

Fakta Kejuruteraan:

Laporan Pemeriksaan

Keputusan keseluruhan pemahaman teori pembinaan anda:

0/10 MARKAH AKHIR
Glosari Pembinaan & Kejuruteraan
GLOSARI PEMBINAAN
ISTILAH & DEFINISI TEKNIKAL
Asas Cerucuk
Memindahkan beban bangunan ke lapisan tanah keras menerusi tiang, sesuai untuk tanah berkeupayaan galas rendah.
Asas Jalur
Dibina di bawah dinding yang panjang untuk mengagihkan beban daripada komponen bangunan terus ke tanah.
Asas Pad
Berbentuk segi empat sama yang memindahkan beban dari tiang ke tanah (binaan 1-2 tingkat).
Asas Rakit
Dibina di bawah keseluruhan lantai bangunan di kawasan tanah berkeupayaan galas rendah.
Bangunan Hijau
Binaan mampan yang mementingkan alam sekitar melalui proses dan sumber yang cekap.
Beban Hidup
Beban berubah-ubah (manusia, perabot) yang dikenakan ke atas struktur bangunan.
Beban Mati
Beban tetap daripada struktur bangunan itu sendiri (dinding, lantai, bumbung).
CCC
Certificate of Completion and Compliance; Sijil perakuan bahawa bangunan selamat diduduki.
Datum
Permukaan aras rujukan bagi ketinggian bumi (biasanya purata aras laut).
Dinding Tanggung Beban
Dinding yang menanggung beban mati/hidup bangunan selain bebannya sendiri.
Kaedah Top-Down
Teknik pembinaan dari atas ke bawah, khusus untuk ruang bawah tanah (basement).
Kaedah Konvensional
Proses pembinaan berperingkat dari bawah ke atas yang dilakukan sepenuhnya di tapak bina.
Pascapembinaan
Proses selepas bangunan siap (CCC, jaminan, dan penyenggaraan).
Penyahairan
Proses mengepam keluar air dari struktur tanah untuk tujuan pengawalan tapak.
Proba Mackintosh
Ujian tusukan untuk menguji rintangan dan keupayaan galas tanah.
Rasuk (Beam)
Komponen mendatar yang menanggung beban bumbung/lantai dan memindahkannya ke tiang.
IBS
Sistem Binaan Berindustri; Komponen dihasilkan di kilang dan dipasang di tapak bina.
Substruktur
Struktur binaan yang berada di bawah permukaan tanah (asas bangunan).
Superstruktur
Struktur binaan yang berada di atas tanah (tiang, rasuk, dinding, bumbung).
VOC
Volatile Organic Compound; Sebatian kimia meruap dalam cat yang menjejaskan kesihatan.
KBAT Kejuruteraan & Pembinaan
CONTOH SOALAN KBAT: KEJURUTERAAN
ANALISIS ASAS BANGUNAN
1. Kompleks beli-belah 8 tingkat di atas tanah gambut. Apakah jenis asas paling sesuai?

Jawapan: Gabungan Asas Cerucuk dan Asas Rakit.

• Asas Cerucuk

Memindahkan beban ke lapisan tanah keras di bawah tanah gambut yang lembut.

• Asas Rakit

Mengagihkan beban secara sekata untuk menangani enapan tidak sekata pada tanah gambut.

INOVASI BANGUNAN HIJAU
2. Bagaimanakah reka bentuk bangunan di Malaysia boleh mengurangkan penggunaan elektrik tanpa bergantung sepenuhnya kepada penyaman udara?

• Orientasi: Mengelakkan bukaan besar di sebelah Barat/Timur bagi mengurangkan haba matahari.

• Bumbung: Menggunakan reka bentuk bumbung curam dengan telaga udara untuk pengudaraan semula jadi.

• Fasad Hijau: Menanam pokok menjalar pada dinding luar sebagai penebat haba semula jadi.

ANALISIS KEGAGALAN STRUKTUR
3. Bangunan pejabat runtuh selepas fungsinya ditukar menjadi kompleks beli-belah. Mengapa?

Faktor Kegagalan:

  • Perubahan Beban: Beban hidup beli-belah (stok barangan/orang ramai) jauh lebih berat daripada pejabat.
  • Ketidaksesuaian Asas: Asas asal (mungkin asas pad) tidak direka untuk beban kompleks beli-belah yang drastik.
  • Ketiadaan Pemeriksaan: Tiada audit struktur dilakukan sebelum penukaran fungsi bangunan.
PERBANDINGAN BAHAN LESTARI
4. Bandingkan Konkrit Kertas (Lestari) dengan Bahan Tidak Lestari.
Ciri Konkrit Kertas Bahan Tidak Lestari
Sumber Kertas kitar semula, simen & pasir. Berasaskan petroleum & bahan kimia.
Alam Sekitar Kurangkan sisa buangan di tapak pelupusan. Bebaskan bahan pencemar semasa pembuatan.
Kesihatan Impak minimum pada kualiti udara. VOC tinggi – sebabkan gangguan pernafasan.
STRATEGI PENYENGGARAAN
5. Mengapa penyenggaraan terancang lebih menjimatkan kos berbanding baik pulih?
PROAKTIF

Membolehkan kerosakan kecil dikesan awal (cth: bumbung bocor) sebelum menjadi kerosakan besar yang mahal.

BAJET

Pemilik dapat merancang aliran tunai tahunan berbanding kos kecemasan yang tidak menentu.

Zon Interaktif Asas Kelestarian
ZON INTERAKTIF BAB 1
FLASHCARD Kelestarian Bab 1
KUIZ INTERAKTIF Bab 1 – Set 1