Nota Keusahawanan Tingkatan 4 Bab 4: Etika Keusahawanan Dan Perundangan
RINGKASAN
Ringkasan Mudah (Nota Keusahawanan Tingkatan 4 Bab 4: Etika Keusahawanan Dan Perundangan)
Panduan ini merangkumi dua topik utama dalam keusahawanan: Etika Keusahawanan dan Perundangan Perniagaan. Memahami kedua-dua aspek ini adalah penting untuk kejayaan dan kelestarian sesebuah perniagaan.
Apakah definisi dan kepentingan Etika Kewangan?
Etika keusahawanan didefinisikan sebagai nilai-nilai, sikap, dan kelakuan yang perlu diamalkan oleh usahawan dalam menjalankan perniagaan. Amalan etika yang baik memberi kesan positif kepada masyarakat dan meningkatkan peluang kejayaan.
Apakah lapan entiti utama etika keusahawanan?
1. Pelanggan: Dianggap sebagai raja. Usahawan mesti jujur, menyediakan produk berkualiti, memberi layanan terbaik, dan mematuhi piagam pelanggan.
2. Pesaing: Persaingan perlu sihat. Usahawan tidak boleh meniru produk, memburukkan pesaing, atau terlibat dalam perang harga yang merugikan. Sebaliknya, digalakkan untuk berinovasi dan berkongsi saluran agihan.
3. Pembekal: Hubungan baik dengan pembekal adalah aset. Usahawan mesti jujur, menepati janji, dan membuat pembayaran mengikut perjanjian yang ditetapkan.
4. Alam Sekitar: Perniagaan tidak boleh berasaskan keuntungan semata-mata. Usahawan bertanggungjawab untuk memelihara (mengamalkan konsep 5R) dan memulihara alam sekitar dengan mengelakkan pencemaran.
5. Pekerja: Pekerja adalah aset syarikat. Usahawan mesti menjaga kebajikan mereka (kemudahan penginapan, pengangkutan) dan hak-hak mereka seperti caruman KWSP, PERKESO, dan pematuhan Akta Kerja 1955.
6. Masyarakat: Usahawan perlu memenuhi tanggungjawab sosial (CSR) seperti mewujudkan peluang pekerjaan, mengurus sumber secara efisien, dan tidak mengganggu ketenteraman komuniti.
7. Agama: Dalam negara majmuk seperti Malaysia, usahawan perlu peka terhadap sensitiviti agama, seperti melabel makanan tidak halal dan membayar zakat bagi usahawan Muslim.
8. Negara: Usahawan bertanggungjawab menjaga nama baik negara dengan menawarkan produk berkualiti yang mematuhi standard antarabangsa dan membayar cukai yang ditetapkan.
Apakah perundangan perniagaan dan mengapa ia penting?
Perundangan perniagaan merujuk kepada undang-undang dan peraturan yang digubal oleh kerajaan untuk mengawal operasi perniagaan. Pematuhan kepada akta, lesen, permit, dan sijil adalah mandatori untuk operasi yang sah.
Apakah kategori utama akta-akta perniagaan di Malaysia?
• Penubuhan: Akta Syarikat 2016, Akta Perkongsian 1961, Akta Pendaftaran Perniagaan 1956.
• Pengeluaran: Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974, Akta Hak Cipta 1987.
• Jualan: Akta Jualan Barangan 1957, Akta Perihal Dagangan 2011, Akta Cukai Jualan 2018, Akta Sewa Beli 1967.
• Hak Majikan & Pekerja: Akta Kerja 1955.
• Perlindungan Peribadi: Akta Perlindungan Data Peribadi 2010.
Lesen, Permit dan Sijil:
• Lesen: Kebenaran untuk menjalankan perniagaan untuk tempoh 12 bulan. Contohnya, lesen perniagaan dari PBT, lesen cukai jualan, dan lesen kilang makanan.
• Permit: Kebenaran sementara (maksimum 6 bulan) untuk aktiviti perniagaan tertentu. Contohnya, permit kenderaan awam, permit jualan murah, dan permit sementara dari PBT.
• Sijil: Dokumen pengiktirafan yang menunjukkan perniagaan telah mematuhi standard tertentu, yang dapat meningkatkan keyakinan pelanggan. Contohnya, Sijil Halal (SPHM) JAKIM, GMP, HACCP, dan MeSTI.
GLOSARI
| Istilah | Definisi |
| Etika Keusahawanan | Nilai-nilai etika yang terdiri daripada sikap dan kelakuan usahawan terhadap pelanggan, pesaing, pembekal, alam sekitar, masyarakat, agama dan negara. |
| Piagam Pelanggan | Satu komitmen bertulis atau jaminan yang dikeluarkan oleh sesuatu organisasi terhadap barang atau perkhidmatan kepada pelanggannya mengikut standard kualiti yang ditetapkan. |
| Apakah definisi Tanggungjawab Sosial? | Obligasi-obligasi sesebuah perniagaan terhadap masyarakat, seperti mewujudkan peluang pekerjaan dan membantu membangunkan komuniti setempat. |
| Kod Etika | Kenyataan amalan etika atau garis panduan yang dipegang oleh sesebuah perniagaan untuk menerangkan perbuatan yang boleh dan tidak boleh dilakukan. |
| Hubungan Sinergi | Usaha sama antara individu, organisasi, dan pesaing yang dapat menghasilkan sesuatu barang atau perkhidmatan lebih baik berbanding jika dilakukan secara individu. |
| Undang-undang | Susunan peraturan dan ketentuan yang digubal oleh badan pemerintah sesebuah negara. |
| Akta | Undang-undang yang telah dikaji, digubal, diluluskan dan diwartakan oleh parlimen setelah mendapat perkenan daripada Yang di-Pertuan Agong. |
| Harta Intelek | Harta dalam hasil kreativiti manusia yang merangkumi hak cipta, cap dagangan, reka bentuk dan hak-hak lain yang berkaitan. |
| Hak Cipta | Hak eksklusif yang diberikan oleh undang-undang untuk tempoh masa tertentu kepada pencipta karya untuk mengawal penggunaan karya mereka. |
| Sewa Beli | Aktiviti menyewa barangan dengan opsyen untuk membeli barangan tersebut, di mana hak milik hanya berpindah selepas semua ansuran dijelaskan. |
| Lesen | Dokumen kebenaran menjalankan apa-apa aktiviti perniagaan untuk tempoh 12 bulan dan perlu diperbaharui setiap tahun. |
| Permit | Dokumen kebenaran sementara (maksimum 6 bulan) untuk menjalankan apa-apa aktiviti perniagaan yang ditetapkan. |
| Sijil | Dokumen pengiktirafan bagi amalan perniagaan yang dikeluarkan oleh pihak berautoriti kepada perniagaan yang telah menepati standard yang telah ditetapkan. |
| GMP (Good Manufacturing Practices) | Satu sistem untuk memastikan bahawa produk (terutamanya farmaseutikal) dihasilkan secara konsisten dan dikawal mengikut standard kualiti. |
| HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points) | Sistem yang diiktiraf pada peringkat antarabangsa untuk mengesan, menilai, dan mengawal bahaya yang signifikan kepada keselamatan makanan. |
| MeSTI (Makanan Selamat Tanggungjawab Industri) | Skim pensijilan oleh KKM untuk membantu PKS dalam melaksanakan program jaminan keselamatan makanan. |
| SPHM (Sijil Pengesahan Halal Malaysia) | Pengiktirafan oleh JAKIM yang memberi jaminan kepada masyarakat Islam bahawa sesuatu makanan atau produk mematuhi hukum syarak. |
CONTOH SOALAN KBAT
Soalan Kemahiran Berfikir Aras Tinggi (KBAT)
Bahagian ini mengandungi soalan-soalan yang memerlukan analisis dan aplikasi konsep yang mendalam.
1. Soalan: Berdasarkan kajian kes Liana, beliau menghadapi masalah etika apabila ahli keluarganya mengambil produk tanpa membayar dan adiknya mengambil wang dari mesin daftar tunai. Bagaimanakah Liana boleh menggunakan konsep “kod etika” untuk menangani isu ini secara profesional bagi jangka masa panjang? Jawapan: Liana boleh membangunkan satu “kod etika” rasmi untuk syarikatnya. Kod etika ini ialah satu kenyataan bertulis mengenai amalan dan garis panduan yang perlu dipatuhi oleh semua pihak yang terlibat dalam perniagaan, termasuk pekerja dan ahli keluarga yang bekerja di syarikat. Kod ini perlu menyatakan dengan jelas polisi syarikat mengenai pengambilan barangan oleh kakitangan (walaupun ahli keluarga), prosedur pengurusan wang tunai, dan akibat jika melanggar peraturan tersebut. Dengan adanya kod etika, Liana dapat menetapkan sempadan profesional yang jelas dan memastikan semua pekerja, tanpa mengira hubungan kekeluargaan, tertakluk kepada peraturan dan undang-undang syarikat yang sama. Ini akan membantu memupuk budaya kerja yang berdisiplin dan berintegriti untuk jangka masa panjang.
2. Soalan: Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 (Pindaan 2012) telah menaikkan denda maksimum kepada RM500,000. Pada pandangan anda, bagaimanakah hukuman yang lebih berat ini mendorong usahawan untuk lebih bertanggungjawab terhadap alam sekitar? Jawapan: Peningkatan denda maksimum kepada RM500,000 di bawah Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 (Pindaan) 2012 memberikan impak yang signifikan. Hukuman yang berat ini bertindak sebagai satu langkah pencegahan yang kuat (deterrent). Risiko kerugian kewangan yang besar akibat denda akan memaksa usahawan untuk lebih proaktif dalam mematuhi peraturan alam sekitar. Mereka akan lebih cenderung untuk melabur dalam teknologi hijau, sistem pelupusan sisa yang betul, dan memastikan operasi pengeluaran tidak mencemarkan alam sekitar. Ini secara tidak langsung mengintegrasikan tanggungjawab sosial terhadap alam sekitar ke dalam model perniagaan mereka, bukan lagi sebagai pilihan tetapi sebagai satu kewajipan untuk mengelakkan tindakan undang-undang yang boleh menjejaskan kestabilan kewangan dan reputasi syarikat.
3. Soalan: Teks menyatakan “strategi perang harga dengan pesaing tidak menguntungkan mana-mana pihak”. Sekiranya anda seorang usahawan baharu yang memasuki pasaran yang sudah tepu, cadangkan tiga strategi persaingan beretika selain daripada menurunkan harga, berdasarkan prinsip yang dibincangkan dalam teks. Jawapan: Berdasarkan teks, tiga strategi persaingan beretika yang boleh digunakan ialah:
1. Inovasi Produk: Daripada bersaing dari segi harga, saya akan melakukan inovasi terhadap produk atau perkhidmatan sedia ada. Ini melibatkan pembaharuan atau pengubahsuaian untuk menawarkan sesuatu yang unik dan berbeza daripada pesaing, seperti yang dilakukan oleh Liana dengan resipinya sendiri dan penggunaan mentega asli.
2. Penekanan Kualiti dan Nilai Tambah: Saya akan meletakkan harga yang setimpal dengan kualiti dan nilai tambah yang ditawarkan. Fokus akan diberikan kepada kualiti produk dan perkhidmatan, seperti pembungkusan eksklusif dan kebersihan kedai, untuk menarik pelanggan yang sanggup membayar lebih untuk kualiti yang terjamin.
3. Promosi yang Menonjolkan Kelebihan Sendiri: Strategi promosi akan direka untuk menonjolkan kelebihan dan keunikan produk saya tanpa memburuk-burukkan produk pesaing. Ini akan membina imej jenama yang positif dan meraih perhatian pelanggan secara beretika.
4. Soalan: Sijil Pengesahan Halal Malaysia (SPHM) sering dilihat sebagai keperluan untuk pelanggan Muslim. Jelaskan bagaimana sijil ini boleh menjadi alat pemasaran strategik untuk menarik pelanggan bukan Muslim dan menembusi pasaran global. Jawapan: Sijil Pengesahan Halal Malaysia (SPHM) telah berkembang menjadi satu sistem kualiti pada peringkat global. Ia bukan lagi sekadar keperluan keagamaan. Bagi pelanggan bukan Muslim dan pasaran global, logo halal menandakan bahawa produk tersebut telah mematuhi piawaian yang tinggi dari segi kebersihan, kualiti, dan keselamatan makanan. Aspek seperti kebersihan dalam pemprosesan dan jaminan kualiti bahan mentah adalah faktor yang menarik bagi semua pengguna tanpa mengira agama. Oleh itu, usahawan boleh menggunakan Sijil Halal sebagai satu kelebihan daya saing untuk menunjukkan komitmen mereka terhadap standard kualiti tertinggi, sekaligus menambah keyakinan semua pengguna dan memudahkan produk menembusi pasaran antarabangsa, termasuk di negara-negara bukan Islam yang mengutamakan produk berkualiti tinggi.
5. Soalan: Dalam kes pengayuh beca di Melaka, beberapa isu seperti operasi tanpa lesen, pencemaran bunyi, dan caj yang tinggi telah dilaporkan. Jika anda dilantik sebagai penasihat kepada persatuan pengayuh beca, bagaimanakah anda akan mengaplikasikan prinsip etika keusahawanan untuk menyelesaikan isu-isu ini? Jawapan: Saya akan mencadangkan beberapa langkah berdasarkan prinsip etika:
1. Pematuhan Undang-Undang: Menasihatkan semua pengayuh beca untuk mendaftar dan mendapatkan lesen yang sah daripada Pihak Berkuasa Tempatan (PBT). Ini adalah etika asas untuk memastikan perniagaan dijalankan secara sah.
2. Etika Harga: Membangunkan satu struktur harga yang standard dan telus untuk perkhidmatan beca. Harga ini perlu dipaparkan dengan jelas untuk mengelakkan caj berlebihan dan melindungi hak pengguna, selaras dengan etika meletakkan harga yang setimpal.
3. Tanggungjawab kepada Komuniti dan Pelanggan: Menggubal satu garis panduan mengenai etika perkhidmatan, termasuk mengawal tahap bunyi muzik supaya tidak mengganggu ketenteraman awam, rumah ibadat, dan pelancong. Ini menunjukkan tanggungjawab sosial usahawan kepada komuniti dan menghormati pelanggan.
4. Hubungan Baik dengan Pesaing: Menganjurkan mesyuarat untuk menangani isu pergaduhan sesama pengayuh beca, memupuk semangat kerjasama dan persaingan yang sihat, bukannya konflik.
SOALAN LAZIM (FAQ)
Soalan Lazim (FAQ)
Berikut adalah lima soalan yang sering ditanya beserta jawapannya untuk menjelaskan konsep-konsep utama.
1. Mengapakah amalan etika penting dalam persaingan perniagaan? Amalan etika adalah penting untuk mewujudkan persaingan yang sihat. Usahawan yang beretika tidak akan terlibat dalam perang harga dengan meletakkan harga yang jauh lebih rendah daripada pasaran kerana ia akan merugikan semua pihak. Mereka juga tidak akan meniru atau memburukkan produk pesaing, sebaliknya akan fokus pada inovasi dan menonjolkan kelebihan produk sendiri. Dari segi agihan, usahawan beretika tidak menyekat saluran agihan pesaing, malah boleh berkongsi saluran yang sama.
2. Apakah perbezaan antara Lesen, Permit, dan Sijil dalam konteks perniagaan?
◦ Lesen: Dokumen kebenaran untuk menjalankan aktiviti perniagaan yang ditetapkan. Ia dikeluarkan oleh pihak berkuasa tempatan (PBT) dan perlu diperbaharui dalam tempoh satu bulan sebelum tamat tempoh sah laku.
◦ Permit: Dokumen kebenaran sementara untuk menjalankan aktiviti perniagaan. Tempoh maksimum untuk permit ialah enam bulan dan ia bertujuan untuk memudahkan PBT mengawal selia perniagaan bersifat sementara seperti jualan mega atau konsert.
◦ Sijil: Dokumen pengiktirafan bagi amalan perniagaan yang telah menepati standard yang ditetapkan oleh pihak berautoriti. Contohnya Sijil Halal JAKIM, GMP, dan HACCP, yang mengesahkan kualiti dan pematuhan kepada piawaian tertentu.
3. Apakah tanggungjawab sosial seorang usahawan terhadap masyarakat setempat? Tanggungjawab sosial usahawan merangkumi obligasi perniagaan terhadap masyarakat. Ini bermakna usahawan tidak seharusnya mementingkan keuntungan semata-mata. Antara tanggungjawab sosial yang perlu dilaksanakan ialah:
◦ Menyumbang kembali kepada masyarakat, seperti kerjasama Syarikat Beras Faiza dengan Program Bersamamu TV3.
◦ Mewujudkan peluang pekerjaan kepada masyarakat setempat untuk mengatasi masalah pengangguran.
◦ Mengurus dan menggunakan sumber-sumber keusahawanan secara efisien untuk mengelakkan pembaziran yang boleh merugikan pelbagai pihak.
4. Bagaimanakah Akta Hak Cipta 1987 melindungi hasil kreativiti usahawan? Akta Hak Cipta 1987 memberikan hak eksklusif kepada pencipta karya untuk mengawal penggunaan karya mereka untuk tempoh masa tertentu. Ia melindungi harta intelek seperti karya sastera, muzik, seni, filem, dan rakaman bunyi. Perlindungan ini memastikan pencipta dan penerbit dapat memperoleh pendapatan daripada hasil kerja mereka. Akta ini juga memberi kuasa kepada pihak polis untuk memasuki premis dan menyita salinan yang melanggar hak cipta, sekaligus melindungi aset tidak nyata yang memberikan kelebihan daya saing kepada perniagaan.
5. Apakah tujuan utama Akta Syarikat 2016 digubal? Akta Syarikat 2016 digubal untuk memodenkan kerangka perundangan korporat di Malaysia. Tujuan utamanya adalah untuk:
◦ Memudahkan orang awam memulakan perniagaan dan mengurangkan kos membuka syarikat.
◦ Memperkenalkan konsep penubuhan syarikat oleh seorang pemegang saham dan seorang pengarah.
◦ Menjadikan pengurusan syarikat lebih mudah dan fleksibel, contohnya syarikat persendirian tidak lagi perlu mengadakan mesyuarat agung tahunan.
◦ Meningkatkan kawalan dalaman, urus tadbir korporat, dan tanggungjawab korporat.