NOTA PENDIDIKAN SYARIAH ISLAMIAH TINGKATAN 5 BAB 3
LAFAZ AM DAN KHAS
Kuasai kaedah penentuan hukum syarak melalui takrif lafaz Am & Khas, bentuk sighah keumuman, kaedah Takhsis, serta analisis pengeluaran dalil secara sistematik.
Takrif Asas: Am dan Khas
Ulama Usul mengklasifikasikan lafaz kepada Am dan Khas berdasarkan keluasan skop makna yang dirangkumi.
Takrif 1. Lafaz Am (الْعَامُّ)
Bahasa: Satu perkara yang merangkumi berbilang-bilang.
Istilah: Lafaz yang merangkumi semua perkara yang sesuai bagi lafaz tersebut tanpa ada batasan.
*Contoh mudah: Perkataan “Semua manusia” atau “Sekolah” secara umum merujuk kepada seluruh entiti tanpa mengecualikan sesiapa.
Takrif 2. Lafaz Khas (الْخَاصُّ)
Bahasa: Berasingan atau tertentu.
Istilah: Lafaz yang menunjukkan makna tertentu, sama ada satu individu, beberapa individu, jenis atau bilangan tertentu.
*Contoh mudah: Nama individu “Zaid”, “Tiga orang guru”, atau “Lelaki itu” merujuk kepada entiti khas yang telah dihadkan skopnya.
Perbezaan Konseptual
Umpama saringan, lafaz Am merangkumi skop yang luas manakala Khas menghadkan liputan.
Merangkumi seluruh ahli kumpulan secara serentak.
Mengecilkan liputan kepada ahli tertentu sahaja (Contoh: Ahli C sahaja).