Nota Ringkas Fizik Tingkatan 5 Bab 5: Elektronik
Bab 5: Elektronik
Pancaran Termion, Diod & Transistor
5.1 Elektron & Pancaran Termion
Pancaran termion ialah pembebasan elektron dari permukaan logam yang dipanaskan. Elektron yang bergerak pada kelajuan tinggi dalam keadaan vakum dipanggil Sinar Katod.
Ciri-ciri Sinar Katod
- Bercas negatif (elektron).
- Bergerak dalam garis lurus.
- Terpesong oleh medan elektrik (ke arah plat positif).
- Terpesong oleh medan magnet (Petua Tangan Kiri Fleming).
Simulasi Tiub Vakum
Panaskan filamen (Katod) untuk membebaskan elektron ke arah Anod.
Filamen sejuk. Tiada elektron dibebaskan.
5.2 Diod Semikonduktor
Diod ialah komponen elektronik yang membenarkan arus elektrik mengalir dalam satu arah sahaja. Ia terbina daripada cantuman semikonduktor jenis-p dan jenis-n (Simpang p-n).
Rektifikasi (Penerusan)
Oleh sebab diod hanya membenarkan arus sehala, ia digunakan untuk menukar Arus Ulang-alik (a.u.) kepada Arus Terus (a.t.).
Simulasi Pincang Diod (Bias)
Tukar kekutuban bateri untuk melihat fungsi diod sebagai “injap sehala”.
5.3 Transistor
Transistor mempunyai 3 terminal: Tapak (Base, B), Pengumpul (Collector, C), dan Pengeluar (Emitter, E). Fungsi utamanya ialah sebagai Penguat Arus (Amplifier) dan Suis Automatik.
Fungsi Suis Automatik
Dalam litar suis, arus tapak ($I_B$) yang sangat kecil digunakan untuk menghidupkan arus pengumpul ($I_C$) yang jauh lebih besar.
Aplikasi: Suis Kawalan Cahaya
Menggunakan Perintang Peka Cahaya (LDR).
• Keadaan Gelap: Rintangan LDR tinggi → Voltan tapak ($V_B$) tinggi → Transistor dihidupkan (Lampu menyala).
• Keadaan Cerah: Rintangan LDR rendah → Voltan tapak ($V_B$) rendah → Transistor dimatikan.
Simulasi Litar Lampu Jalan Automatik (LDR)
(Output)