NOTA SAINS TAMBAHAN TINGKATAN 4 BAB 3

Nota Sains Tambahan Tingkatan 4 Bab 3: Jadual Berkala Unsur

Nota Sains Tambahan Tingkatan 4 Bab 3: Jadual Berkala Unsur
Nota SNT: Jadual Berkala Unsur

Sains Tambahan: Tingkatan 4

⚛️

BAB 3: Jadual Berkala Unsur

⚛️

3.1 Sejarah Jadual Berkala Unsur

Perkembangan pengelasan unsur oleh ahli sains dari zaman dahulu hingga terbentuknya Jadual Berkala Moden.

Antoine Lavoisier

Mengelaskan unsur kepada 4 kumpulan: gas, bukan logam, logam dan tanah (tetapi sebahagiannya adalah sebatian, bukan unsur).

1
2

Johann W. Dobereiner

Memperkenalkan Hukum Triad. Kumpulan 3 unsur dengan sifat kimia sama. Jisim atom unsur tengah adalah purata dua unsur lain.

John Newlands

Menyusun unsur mengikut pertambahan jisim atom. Memperkenalkan Hukum Oktaf (sifat kimia berulang pada unsur ke-8).

3
4

Mendeleev & Meyer

Mendeleev menyusun ikut jisim atom dan sifat kimia, serta meninggalkan ruang kosong untuk unsur yang belum ditemui (meramal sifatnya).

Henry Moseley (Moden)

Menyusun unsur mengikut tertib Nombor Proton (Z) yang menaik. Inilah asas kepada Jadual Berkala Moden yang kita guna hari ini.

5

Kumpulan 1 & Kumpulan 17

Perbandingan antara Logam Alkali yang sangat reaktif dan Halogen (Bukan Logam).

💥

Kumpulan 1

Logam Alkali

Unsur: Litium (Li), Natrium (Na), Kalium (K)…

Sifat Fizik & Kimia:

  • Logam lembut, ketumpatan rendah, takat lebur rendah.
  • Mempunyai 1 elektron valens. (Menderma 1e⁻ membentuk ion +1).
  • Sangat reaktif. Disimpan dalam minyak parafin.

Tindak Balas Kimia:

Apabila menuruni kumpulan (Li → Na → K), kereaktifan BERTAMBAH kerana saiz atom bertambah, daya tarikan nukleus terhadap elektron valens lemah, elektron lebih mudah dilepaskan.

☠️

Kumpulan 17

Halogen

Unsur: Fluorin (F), Klorin (Cl), Bromin (Br), Iodin (I)…

Sifat Fizik & Kimia:

  • Bukan logam, wujud sebagai molekul dwiatom (Cth: Cl2). Beracun.
  • Mempunyai 7 elektron valens. (Menerima 1e⁻ membentuk ion -1).
  • Warna semakin gelap apabila menuruni kumpulan.

Tindak Balas Kimia:

Apabila menuruni kumpulan (F → Cl → Br → I), kereaktifan BERKURANG kerana saiz atom bertambah, daya tarikan nukleus lemah, sukar menarik 1 elektron untuk mencapai oktet.

3.4 Kumpulan 18 (Gas Adi)

Unsur yang paling stabil dan lengai (tidak reaktif) di dalam Jadual Berkala.

🎈

Mengapa Kumpulan 18 Lengai (Tidak Reaktif)?

Semua Gas Adi telah mencapai susunan elektron duplet (2 elektron valens untuk Helium) atau oktet (8 elektron valens untuk unsur lain) yang stabil.

Oleh itu, unsur-unsur ini tidak menderma, tidak menerima, dan tidak berkongsi elektron dengan unsur lain. Ia wujud sebagai gas monoatom (atom tunggal).

Kegunaan Gas Adi dalam Kehidupan Harian

He

Helium

Diisi ke dalam belon kaji cuaca & belon udara panas (sangat ringan & tidak terbakar).

Ne

Neon

Digunakan dalam papan tanda iklan bernyala yang berwarna-warni.

Ar

Argon

Diisi ke dalam mentol lampu filamen supaya filamen tungsten tidak cepat teroksida/putus.

Kr/Xe

Kripton / Xenon

Digunakan dalam lampu kilat (flash) kamera dan lampu rumah api.

3.5 Kala 3

Perubahan sifat unsur merentasi Kala 3 (dari kiri ke kanan).

Na
Logam
Mg
Logam
Al
Logam
Si
Separa L.
P
Bukan L.
S
Bukan L.
Cl
Bukan L.
Ar
Gas Adi

📉 Perubahan Merentasi Kala (Kiri → Kanan)

  • 1. Saiz Atom BERKURANG: Nombor proton bertambah → Cas nukleus bertambah → Daya tarikan terhadap elektron valens semakin kuat → Petala ditarik lebih dekat ke nukleus.
  • 2. Keelektronegatifan BERTAMBAH: Kecenderungan atom menarik elektron bertambah kerana saiz atom yang semakin kecil.
  • 3. Sifat Logam BERKURANG: Berubah daripada pepejal logam kepada separa logam (Silikon) dan seterusnya gas bukan logam.

🧪 Perubahan Sifat Oksida Unsur

Oksida Bes (Kiri)

Na2O, MgO. Boleh larut dalam air membentuk alkali (pH > 7) dan bertindak balas dengan asid.

Oksida Amfoterik (Tengah)

Al2O3. Bersifat asid dan juga bes. Boleh bertindak balas dengan asid mahupun alkali.

Oksida Asid (Kanan)

SiO2, P4O10, SO2, Cl2O7. Boleh larut membentuk asid (pH < 7) dan bertindak balas dengan alkali.

3.6 Unsur Peralihan

Logam keras yang terletak di blok tengah Jadual Berkala (antara Kumpulan 2 dan 13).

✨ Ciri-ciri Istimewa (Selain sifat logam biasa)

1

Nombor Pengoksidaan Pelbagai

Boleh membentuk ion dengan cas berbeza. Cth: Ferum (Fe2+, Fe3+).

2

Membentuk Ion / Sebatian Berwarna

Cth: Kuprum(II) sulfat berwarna biru. Kalium manganat(VII) berwarna ungu.

3

Bertindak sebagai Mangkin

Mempercepatkan tindak balas dalam industri pembuatan.

4

Membentuk Ion Kompleks

Molekul besar dengan ikatan koordinat. Cth: Ion heksasianoferat(II).

Kegunaan dalam Industri (Sebagai Mangkin)

Besi (Ferum / Fe)

Proses Haber

Baja Ammonia

Vanadium(V) Oksida (V2O5)

Proses Sentuh

Asid Sulfurik

Platinum (Pt)

Proses Ostwald

Asid Nitrik

Nikel (Ni) / Platinum

Penghidrogenan

Marjerin

Sains Tambahan Tingkatan 4 © Nota Interaktif Kimia Digital

Kuiz Interaktif: Sains Tambahan Tingkatan 4 Bab 3

Jadual Berkala Unsur

Sains Tambahan (Ting. 4: Bab 3)

Uji pengetahuan anda berkaitan susunan unsur, Logam Alkali, Halogen, Gas Adi dan sifat Unsur Peralihan.

Bank Soalan: 10 Soalan Rawak


GLOSARI JADUAL BERKALA UNSUR
Istilah Definisi
AlkaliBes yang larut dalam air.
BesOksida logam yang boleh bertindak balas dengan asid untuk menghasilkan garam dan air.
Gas AdiNama lain bagi unsur Kumpulan 18, yang bersifat lengai secara kimia.
HalogenNama lain bagi unsur Kumpulan 17.
Hukum OktafPrinsip John Newlands: sifat fizik/kimia unsur berulang pada setiap unsur kelapan apabila disusun mengikut jisim atom.
Ion KompleksStruktur ion besar yang terbentuk apabila ion unsur peralihan bergabung dengan sebatian lain.
Jadual BerkalaSusunan unsur mengikut tertib pertambahan nombor atom dan sifat kimia yang serupa dalam kumpulan yang sama.
KalaBaris mendatar dalam Jadual Berkala Unsur.
KumpulanTurus menegak dalam Jadual Berkala Unsur dengan sifat kimia yang serupa.
Logam AlkaliNama lain bagi unsur Kumpulan 1.
MangkinBahan yang mempercepatkan kadar tindak balas tanpa mengalami perubahan kimia secara kekal.
MetaloidUnsur separa logam dengan sifat pertengahan antara logam dan bukan logam (cth: Silikon).
Nombor AtomBilangan proton dalam nukleus atom yang menentukan kedudukan unsur dalam Jadual Berkala.
Nombor PengoksidaanCas yang dimiliki atom dalam sebatian jika elektron dipindahkan sepenuhnya.
Oksida AmfoterikOksida yang boleh bertindak balas dengan kedua-dua asid dan alkali untuk membentuk garam dan air.
Oksida Asid/BesOksida bukan logam (asid) atau logam (bes) yang bertindak balas dengan lawan mereka untuk menghasilkan garam dan air.
Unsur PeralihanUnsur-unsur yang terletak di antara Kumpulan 2 dan 13 (Kumpulan 3 hingga 12).
ZON INTERAKTIF
🧪 MULAKAN KUIZ BAB 3
Uji kepakaran anda dalam Jadual Berkala Unsur sekarang!