NOTA SEJARAH TINGKATAN 2 BAB 5
BAB 5: KESULTANAN MELAYU MELAKA
Pengasasan, Kegemilangan & Epik Sebuah Empayar
5.1 Pengasasan KMM
Kesultanan Melayu Melaka (KMM) diasaskan oleh Parameswara pada sekitar tahun 1400. Beliau merupakan putera raja dari Palembang yang bijak menyusun strategi.
🗺️ Rentetan Perjalanan Parameswara
1. Palembang
Parameswara cuba membebaskan Palembang daripada cengkaman Majapahit tetapi gagal dan terpaksa berundur.
2. Temasik (Singapura)
Disambut baik oleh Temagi, namun Parameswara membunuhnya untuk menguasai Temasik. Diancam oleh Siam dan terpaksa berundur ke Utara.
3. Memilih Melaka
Tiba di sebuah perkampungan nelayan. Melihat peristiwa pelik di mana seekor Pelanduk Putih menendang anjing perburuannya hingga jatuh ke sungai. Mengagumi keberanian pelanduk itu, beliau menamakan tempat itu ‘Melaka’ sempena nama pokok tempat beliau bersandar.
📍 Faktor Pemilihan Melaka
- Laluan Perdagangan: Terletak di pertengahan Selat Melaka (Laluan Timur-Barat).
- Bentuk Muka Bumi: Berbukit-bukau sesuai untuk kubu pertahanan dan petunjuk arah layar.
- Benteng Alam: Pokok bakau dan api-api di muara sungai menjadi pelindung semula jadi.
- Lindungan Angin: Terlindung daripada tiupan Angin Monsun Timur Laut dan Barat Daya.
5.2 Kegemilangan KMM
Melaka mencapai zaman kegemilangannya pada zaman pemerintahan Sultan Mansur Shah dengan bantuan Bendahara Tun Perak.
🤴 Kepimpinan Raja
- Konsep Daulat: Kuasa dan kewibawaan mutlak sultan.
- Menggunakan gelaran Sultan atau Syah bagi menggantikan gelaran Raja selepas kedatangan Islam.
- Sultan menjadi ketua agama, ketua tentera dan ketua hakim.
⚖️ Sistem Perundangan
- Hukum Kanun Melaka: Mengandungi 44 fasal (Jenayah, bidang kuasa Sultan/pembesar, kekeluargaan & ekonomi).
- Undang-Undang Laut Melaka: Peraturan pelayaran, peranan nakhoda, cukai, dan keselamatan di laut.
Sistem Pembesar Empat Lipatan
Sistem pentadbiran yang sangat tersusun, di mana Sultan dibantu oleh 4 orang pembesar utama.
BENDAHARA
Ketua pentadbir, penasihat utama & ketua tentera.PENGHULU BENDAHARI
Ketua urusetia, pemungut hasil & ketua syahbandar.TEMENGGUNG
Ketua polis, hakim darat & menjaga keamanan kota.LAKSAMANA
Panglima tentera laut & pengawal peribadi Sultan.5.3 Berakhirnya Pemerintahan
Empayar Melaka yang gah akhirnya runtuh dan jatuh ke tangan kuasa Barat. Kejatuhan ini didorong oleh masalah dalaman dan ancaman luar.
🏚️ Kelemahan Dalaman
- Kelemahan Kepimpinan: Berlaku selepas ketiadaan Bendahara Tun Perak. Sultan Mahmud Shah kurang cekap mentadbir.
- Pilih Kasih & Rasuah: Berlaku ketidakadilan dan amalan rasuah dalam kalangan pembesar.
- Perpecahan Rakyat: Persengketaan antara orang Melayu dan Tamil Islam (Keluarga Tun Mutahir). Rakyat tidak lagi bersatu padu.
⚔️ Serangan Portugis (1511)
- Matlamat Portugis: 3G (Gold, Glory, Gospel) – Menguasai rempah ratus, kemegahan, & menyebarkan agama Kristian.
- Dipimpin Oleh: Alfonso de Albuquerque.
- Sebab Serangan: Keengganan Sultan Melaka membebaskan tawanan Portugis dan menolak tuntutan Portugis mendirikan kubu.
Walaupun kota Melaka ditawan pada tahun 1511, perjuangan tidak tamat. Sultan Mahmud Shah dan keluarga berundur ke Muar, Pahang, dan akhirnya ke Bentan. Warisan Kesultanan Melaka kemudiannya diteruskan melalui penubuhan Kesultanan Johor Riau.
Kesultanan
Melayu Melaka
Uji pengetahuan anda tentang pengasasan, kegemilangan, sistem perundangan dan cabaran empayar teragung di Alam Melayu. (Bab 5)
Markah Anda