NOTA KIMIA TINGKATAN 4 BAB 4

NOTA KIMIA TINGKATAN 4 BAB 4

Nota Interaktif Kimia Tingkatan 4 – Bab 4
Na
Fe
He
Cl
Ar
Tingkatan 4 • Bab 4

Jadual Berkala Unsur

Menyingkap susunan rahsia alam: daripada gas lengai ke logam alkali dan unsur peralihan yang berwarna-warni.

4.1 Perkembangan Jadual Berkala Unsur

Jadual Berkala Unsur moden tidak terhasil dalam satu malam. Ia melalui evolusi panjang berkat sumbangan beberapa ahli sains terkemuka.

1

Antoine Lavoisier

Ahli sains pertama yang mengelaskan bahan kepada 4 kumpulan: logam, bukan logam, gas dan tanah (walaupun terdapat kesilapan memasukkan haba & cahaya).

2

Johann W. Dobereiner

Memperkenalkan Hukum Triad. Mengelaskan unsur kepada kumpulan tiga-tiga dengan sifat kimia yang serupa.

3

John Newlands

Menyusun ikut jisim atom menaik. Memperkenalkan Hukum Oktet (sifat berulang pada setiap unsur kelapan).

4

Dmitri Mendeleev

Bapa Jadual Berkala! Beliau meninggalkan ruang kosong untuk unsur yang belum ditemui dan berjaya meramal sifatnya.

5

Henry Moseley

Menyusun unsur mengikut Nombor Proton yang menaik. Inilah asas kepada Jadual Berkala Moden hari ini!

4.2 Susunan Unsur Moden

Prinsip Asas Susunan

Dalam Jadual Berkala Moden, unsur-unsur disusun mengikut tertib nombor proton yang menaik (dari kiri ke kanan, atas ke bawah).

Nombor Proton
1 → 118

Kumpulan (Mencancang)

Terdapat 18 Kumpulan. Kedudukan unsur ditentukan oleh bilangan elektron valens.

  • • 1 atau 2 e- valens → Kumpulan 1 / 2
  • • 3 hingga 8 e- valens → Kumpulan 13 hingga 18
    (Formula: Bil. e- valens + 10)

Kala (Mengufuk)

Terdapat 7 Kala. Kedudukan unsur ditentukan oleh bilangan petala berisi elektron.

  • • 1 petala → Kala 1
  • • 2 petala → Kala 2
  • • 3 petala → Kala 3 (dan seterusnya…)

4.3 Unsur Kumpulan 18 (Gas Adi)

2
He
Helium
10
Ne
Neon
18
Ar
Argon

Sifat Kimia: Lengai (Tidak Reaktif)

Gas adi tidak reaktif secara kimia kerana atomnya telah mencapai susunan elektron duplet (Helium) atau oktet (selain Helium) yang stabil. Oleh itu, gas adi tidak akan menderma, menerima, atau berkongsi elektron dengan unsur lain. Wujud sebagai gas monoatom.

Kegunaan Gas Adi

Helium (He)
Mengisi belon kaji cuaca dan tangki oksigen penyelam (kerana ringan & tidak mudah terbakar).
Neon (Ne)
Digunakan dalam lampu papan iklan pada waktu malam (bercahaya merah apabila arus elektrik mengalir).
Argon (Ar)
Diisi ke dalam mentol lampu untuk mengelakkan filamen tungsten daripada teroksida/terbakar.

4.4 Unsur Kumpulan 1 (Logam Alkali)

3
Li
Litium
11
Na
Natrium
19
K
Kalium

Sifat Fizik

  • Logam yang sangat lembut (boleh dipotong dengan pisau).
  • Ketumpatan rendah (terapung di atas air).
  • Takat lebur dan takat didih yang rendah berbanding logam lain.

Kereaktifan BERTAMBAH Menuruni Kumpulan

Saiz atom bertambah, elektron valens tunggal lebih jauh dari nukleus, menjadikan daya tarikan nukleus terhadap elektron valens semakin lemah. Atom lebih mudah melepaskan elektron (membentuk ion positif).

Tindak Balas Kimia (Contoh: Natrium)

Dengan Air: Menghasilkan larutan alkali dan gas hidrogen.
2Na + 2H2O → 2NaOH + H2
Dengan Oksigen: Menghasilkan oksida logam (pepejal putih).
4Na + O2 → 2Na2O
Dengan Klorin: Menghasilkan klorida logam (garam putih).
2Na + Cl2 → 2NaCl

4.5 Unsur Kumpulan 17 (Halogen)

9
F
Fluorin
17
Cl
Klorin
35
Br
Bromin

Sifat Fizik

  • Wujud sebagai molekul dwiatom (F2, Cl2, Br2).
  • Menuruni kumpulan, warna menjadi semakin gelap (Kuning pucat → Kuning kehijauan → Perang → Hitam keunguan).
  • Keadaan fizik berubah: Gas (F, Cl) → Cecair (Br) → Pepejal (I).

Kereaktifan BERKURANG Menuruni Kumpulan

Sukar untuk menarik satu elektron masuk ke petala terluar kerana saiz atom bertambah, menyebabkan daya tarikan nukleus terhadap elektron dari luar semakin lemah.

Tindak Balas Kimia (Contoh: Klorin)

Dengan Air: Menghasilkan asid hidroklorik (HCl) & asid hipoklorus (HOCl – agen peluntur).
Cl2 + H2O ⇌ HCl + HOCl
Dengan Logam (Besi): Menghasilkan ferum(III) klorida (pepejal perang).
3Cl2 + 2Fe → 2FeCl3

4.6 Unsur Merentasi Kala 3

Na Mg Al Si P S Cl Ar

Perubahan Fizik (Kiri ke Kanan)

  • Saiz Atom Berkurang: Nombor proton bertambah. Daya tarikan nukleus terhadap elektron semakin kuat, menarik petala rapat ke nukleus.
  • Kegelektronegatifan Bertambah: Kecenderungan atom menarik elektron menjadi lebih kuat.
  • Sifat berubah daripada Logam → Separa Logam (Metaloid: Si) → Bukan Logam.

Sifat Oksida (Kiri ke Kanan)

Oksida Bes Na2O, MgO
Amfoterik Al2O3
Oksida Asid SiO2, P4O10, SO2, Cl2O7

*Oksida amfoterik (Aluminium oksida) boleh bertindak balas dengan kedua-dua asid dan alkali.

4.7 Unsur Peralihan

Logam peralihan terletak di antara Kumpulan 2 dan 13. Selain mempunyai sifat-sifat umum logam (kuat, berkilat, konduktor baik), ia memiliki 4 ciri-ciri istimewa.

Membentuk Ion Berwarna

Garam unsur peralihan biasanya berwarna. Contoh: Kuprum(II) klorida (biru), Ferum(III) sulfat (perang).

Nombor Pengoksidaan Pelbagai

Boleh mempunyai lebih dari satu cas ion. Contoh: Fe2+ (Ferum(II)) dan Fe3+ (Ferum(III)).

Bertindak Sebagai Mangkin

Mempercepatkan tindak balas dalam industri. Contoh: Serbuk besi dalam Proses Haber (hasilkan ammonia).

Membentuk Ion Kompleks

Contohnya ion heksasianoferat(III), [Fe(CN)6]3-.

Batu Permata (Gemstones)

Tahukah anda? Warna pada batu permata rubi dan zamrud adalah disebabkan oleh kehadiran sebatian unsur peralihan seperti kromium dan besi di dalamnya!

Nota padat ini dibawakan oleh

LUBUKSOALAN

Kuiz Kimia: Bab 4 – Jadual Berkala Unsur

KIMIA TINGKATAN 4

Bab 4: Jadual Berkala Unsur

📊

Uji Pengetahuan Anda!

Kuiz interaktif ini mengandungi soalan berkaitan sejarah Jadual Berkala, Kumpulan 1, Kumpulan 17, Kumpulan 18, dan Unsur Peralihan.

10 soalan rawak akan dipilih. Bersedia?

Soalan 1 / 10 Markah: 0

Keputusan Kuiz

Prestasi anda bagi Bab 4

0 /10