NOTA KIMIA TINGKATAN 4 BAB 6

NOTA KIMIA TINGKATAN 4 BAB 6

Nota Interaktif Kimia Tingkatan 4 – Bab 6
Tingkatan 4 • Bab 6

Asid, Bes dan Garam

Terokai keajaiban kation dan anion, dari titratan ke pembentukan hablur dan analisis kualitatif.

Konsep Asid, Alkali & Nilai pH

Asid

Bahan kimia yang mengion di dalam air untuk menghasilkan ion hidrogen, H+.

Contoh Pengionan:
HCl → H+ + Cl–

Alkali

Bes yang larut di dalam air dan mengion untuk menghasilkan ion hidroksida, OH–.

Contoh Pengionan:
NaOH → Na+ + OH–

Peranan Air

Asid dan alkali hanya menunjukkan sifatnya dengan kehadiran air. Tanpa air, asid (contohnya asid etanoik glasial) kekal sebagai molekul dan tidak mengion, maka ia tidak dapat menukarkan warna kertas litmus.

Kekuatan Asid & Alkali

  • Asid Kuat / Alkali Kuat: Mengion sepenuhnya di dalam air. Terdapat kepekatan ion H+ atau OH– yang sangat tinggi. (Contoh: HCl, NaOH).
  • Asid Lemah / Alkali Lemah: Mengion separa di dalam air. Terdapat kepekatan ion H+ atau OH– yang rendah kerana molekul masih banyak yang tidak mengion. (Contoh: Asid etanoik CH3COOH, Ammonia NH3).

Skala pH (0 – 14)

0 (Asid Kuat) 7 (Neutral) 14 (Alkali Kuat)

Sifat Kimia & Kepekatan

3 Sifat Kimia Asid

1. Asid + Bes → Garam + Air
CuO + H2SO4 → CuSO4 + H2O
2. Asid + Logam Reaktif → Garam + Gas Hidrogen
2HCl + Zn → ZnCl2 + H2
3. Asid + Karbonat Logam → Garam + Air + Karbon Dioksida
2HNO3 + CaCO3 → Ca(NO3)2 + H2O + CO2

2 Sifat Kimia Alkali

1. Alkali + Asid → Garam + Air
KOH + HNO3 → KNO3 + H2O
2. Alkali + Garam Ammonium → Garam + Air + Gas Ammonia
NaOH + NH4Cl → NaCl + H2O + NH3

Pengiraan Kemolaran (M)

M = n
    V

M: Kemolaran (mol dm-3)

n: Bilangan mol bahan terlarut (mol)

V: Isi padu larutan (dm3)

*Jika V diberi dalam cm3, gunakan formula: n = (MV) / 1000

Peneutralan

Peneutralan ialah tindak balas antara asid dengan bes/alkali untuk menghasilkan garam dan air sahaja. Dalam tindak balas ini, ion hidrogen (H+) daripada asid bertindak balas dengan ion hidroksida (OH–) daripada alkali membentuk molekul air (H2O).

H+(ak) + OH–(ak) → H2O(ce)

Kaedah Pentitratan

Kaedah kuantitatif untuk menentukan kepekatan larutan yang tidak diketahui menggunakan larutan piawai (kepekatan diketahui). Penunjuk (seperti fenolftalein atau metil jingga) ditambah untuk mengesan takat akhir (perubahan warna).

Formula Peneutralan

MaVa = a
MbVb     b
a: Bil. mol asid b: Bil. mol alkali M: Kemolaran V: Isi padu

Garam & Keterlarutan

Garam ialah sebatian ion yang terbentuk apabila ion hidrogen (H+) daripada asid digantikan oleh ion logam atau ion ammonium (NH4+).

Jadual Keterlarutan Garam di Dalam Air

Jenis GaramLarutTak Larut
Garam KAN / SAPASEMUA Larut (Kalium, Ammonium, Natrium)–
Garam Nitrat (NO3–)Semua larut–
Garam Klorida (Cl–)Semua larut,
KECUALI →		PAH (Plumbum, Argentum, Merkuri)
Garam Sulfat (SO42-)Semua larut,
KECUALI →		PCB (Plumbum, Kalsium, Barium)
Garam Karbonat (CO32-)Hanya K.A.N larutSemua logam lain TIDAK larut

Penyediaan Garam

  • Garam Larut KAN: Melalui tindak balas Peneutralan (Pentitratan Asid + Alkali).
  • Garam Larut Bukan KAN: Asid bertindak balas dengan Logam / Oksida logam / Karbonat logam yang tidak larut berlebihan.
  • Garam Tak Larut: Melalui tindak balas Penguraian Ganda Dua (Pemendakan) campuran dua larutan garam terlarut.

Tindakan Haba Ke Atas Garam

Apabila dipanaskan dengan kuat, sesetengah garam akan terurai menghasilkan gas dan baki pepejal (oksida logam). Warna baki dan ujian gas dapat digunakan untuk mengenal pasti jenis garam.

Pemanasan Garam Karbonat

Sebahagian besar garam karbonat terurai membentuk oksida logam dan membebaskan gas karbon dioksida (menikeruhkan air kapur).

Karbonat Logam → Oksida Logam + CO2

*Kecuali Karbonat Kalium & Natrium (Sangat stabil, tidak terurai oleh haba).

Pemanasan Garam Nitrat

Garam nitrat terurai membentuk oksida logam, gas oksigen (menyalakan kayu uji berbara) dan gas nitrogen dioksida (gas berwarna perang).

Nitrat Logam → Oksida Logam + NO2 + O2

Pemerhatian Baki (Oksida Logam) Terpilih

Zink oksida (ZnO)

Panas: Kuning
Sejuk: Putih

Plumbum(II) oksida (PbO)

Panas: Perang
Sejuk: Kuning

Kuprum(II) oksida (CuO)

Panas: Hitam
Sejuk: Hitam

Analisis Kualitatif

Ujian Pengesahan Anion

Karbonat (CO32-): Tambah asid cair. Gas terbebas mengeruhkan air kapur.
Klorida (Cl–): Tambah asid nitrik cair + Larutan argentum nitrat. Mendakan putih terbentuk.
Sulfat (SO42-): Tambah asid hidroklorik cair + Larutan barium klorida. Mendakan putih terbentuk.
Nitrat (NO3–): Ujian Cincin Perang. Tambah H2SO4 cair + FeSO4 + H2SO4 pekat secara berhati-hati. Cincin perang terbentuk.

Ujian Kation (Guna NaOH akueus / NH3 akueus)

Tambahkan larutan NaOH atau NH3 sedikit demi sedikit hingga berlebihan. Perhatikan warna mendakan dan sama ada mendakan larut dalam lebihan larutan.

Mendakan Biru
Ion Kuprum(II), Cu2+ (Larut dlm NH3 berlebihan → larutan biru tua).
Mendakan Hijau
Ion Ferum(II), Fe2+ (Tidak larut dalam lebihan).
Mendakan Perang
Ion Ferum(III), Fe3+ (Tidak larut dalam lebihan).
Mendakan Putih
Ion Zn2+, Al3+, Pb2+, Mg2+, Ca2+. Tips: Zn larut dalam kedua-dua NaOH dan NH3 berlebihan. Al dan Pb larut dalam NaOH berlebihan sahaja. Mg dan Ca tidak larut.

Nota padat ini dibawakan oleh

LUBUKSOALAN

Kuiz Kimia: Bab 6 – Asid, Bes dan Garam

KIMIA TINGKATAN 4

Bab 6: Asid, Bes dan Garam

⚗️

Cabaran Kimia!

Uji ingatan anda tentang sifat asid & alkali, pengiraan pH, penyediaan garam dan analisis kualitatif.

Sistem akan memilih 10 soalan secara rawak.

Soalan 1 / 10 Markah: 0

Keputusan Anda

Bab 6: Asid, Bes dan Garam

0 /10