NOTA GEOGRAFI TINGKATAN 1 BAB 5
Bab 5: Bumi
Terokai sistem fizikal, struktur, dan fenomena hebat yang membentuk planet kita!
Sistem Fizikal Bumi
Bumi terdiri daripada 4 komponen utama yang saling berinteraksi untuk menampung kehidupan.
Atmosfera
Lapisan udara yang menyelubungi bumi.
- Mengandungi pelbagai jenis gas (Nitrogen, Oksigen, Karbon Dioksida), debu, dan wap air.
- Melindungi bumi daripada sinaran ultraungu yang berbahaya.
Hidrosfera
Semua bahagian air yang wujud di bumi.
- Merangkumi laut, lautan, tasik, sungai, air bawah tanah, dan ais di kutub.
- Meliputi 71% daripada permukaan bumi.
Litosfera
Lapisan daratan (kerak bumi) dan bahagian atas mantel.
- Terdiri daripada batuan, mineral, dan tanah.
- Membentuk benua, pulau, dan dasar lautan tempat manusia hidup dan beraktiviti.
Biosfera
Kawasan tempat tinggal semua benda hidup.
- Merangkumi manusia, haiwan, tumbuhan, dan mikroorganisma.
- Tersebar dari dasar lautan hingga ke lapisan udara (gabungan komponen di atas).
Struktur Dalaman Bumi
Jika bumi dibelah, kita akan melihat ia terbentuk daripada beberapa lapisan.
- 1. Kerak Bumi: Lapisan paling luar, keras, dan pejal (Sial & Sima). Sangat nipis.
- 2. Mantel: Terletak di bawah kerak bumi. Lapisan paling tebal. Terdiri daripada batuan pepejal dan lebur (magma).
- 3. Teras Luar: Mengandungi besi dan nikel dalam bentuk cecair. Suhu yang sangat panas.
- 4. Teras Dalam: Lapisan paling dalam. Suhu paling tinggi, tetapi berkeadaan pepejal akibat tekanan yang terlalu kuat.
Benua, Lautan, Laut Utama & Selat
7 Benua
Benua ialah daratan yang sangat luas di permukaan bumi.
- Asia (Benua terbesar)
- Afrika
- Amerika Utara
- Amerika Selatan
- Antartika (Dilitupi ais)
- Eropah
- Oceania (Benua terkecil)
5 Lautan
Lautan ialah kawasan perairan masin yang meliputi 71% bumi.
- Lautan Pasifik (Lautan terbesar)
- Lautan Atlantik
- Lautan Hindi
- Lautan Selatan
- Lautan Artik (Lautan terkecil & tersejuk)
Laut Utama dan Selat
| Laut | Bahagian perairan masin yang lebih kecil daripada lautan dan berhampiran dengan daratan. (Contoh: Laut China Selatan) |
| Selat | Kawasan perairan yang sempit yang memisahkan dua kawasan daratan. (Contoh: Selat Melaka – memisahkan Semenanjung Malaysia dan Sumatera) |
Kesan Pergerakan Kerak Bumi
Plat tektonik bumi sentiasa bergerak (bertembung/mencapah) akibat arus perolakan magma di dalam mantel. (Cuba halakan tetikus (hover) pada kad di bawah)
💥 Gempa Bumi
Gegaran yang berlaku pada permukaan bumi akibat pertembungan atau perselisihan plat tektonik di sepanjang garis sesar.
Kesan: Boleh meruntuhkan bangunan, merosakkan jalan raya, memutuskan bekalan elektrik, dan mengorbankan nyawa.
🌊 Tsunami
Ombak laut gergasi yang bergerak sangat laju dan membadai kawasan pantai.
Punca: Terjadi akibat gempa bumi yang berlaku di dasar laut, letusan gunung berapi dasar laut, atau tanah runtuh di dasar laut yang menyesarkan air yang banyak.
🌋 Letusan Gunung Berapi
Bahan cairan magma yang sangat panas dari dalam mantel ditolak keluar ke permukaan bumi akibat tekanan yang tinggi.
Kesan: Magma yang keluar dikenali sebagai Lava. Debu dan gas panas boleh memusnahkan hutan dan petempatan. Namun, abunya akan menjadikan tanah sangat subur selepas beratus tahun.