NOTA GEOGRAFI TINGKATAN 4 BAB 1

Geografi Tingkatan 4

BAB 1: ARAH & KEDUDUKAN
DALAM PETA TOPOGRAFI

“Kuasai seni navigasi: Membaca rujukan grid, menentukan bearing, dan memahami kompas alam demi kelangsungan ekspedisi topografi.”

🧭 1.1 Lapan Arah Mata Angin

Arah mata angin digunakan untuk menentukan arah sesuatu tempat. Terdapat 4 arah mata angin utama dan 4 arah mata angin perantaraan. Setiap arah mempunyai nilai sudut putaran jam (bermula dari Utara = 0°).

Utara (U)
0° / 360°
Timur Laut (TL)
45°
Timur (T)
90°
Tenggara (Tg)
135°
Selatan (S)
180°
Barat Daya (BD)
225°
Barat (B)
270°
Barat Laut (BL)
315°

🗺️ 1.2 Menentukan Arah Lokasi dalam Peta

Apabila soalan meminta anda menentukan arah (Contoh: Apakah arah tempat Q dari tempat P?), ikuti langkah-langkah berikut:

  1. Kenal pasti titik rujukan (titik mula). Dalam contoh di atas, P ialah titik rujukan (kerana perkataan “dari”).
  2. Lukis tanda pangkah (arah mata angin) yang berpusat pada titik rujukan P.
  3. Lukis satu garisan lurus menyambungkan titik rujukan P ke titik Q.
  4. Tentukan arah titik Q berdasarkan arah mata angin yang telah dilukis pada P.
Perhatian! Jangan tersalah titik rujukan. Sentiasa cari perkataan “DARI”. Garisan kompas mesti sentiasa dilukis pada lokasi selepas perkataan “dari”.

📍 1.3 Rujukan Grid (RG) 4 Angka & 6 Angka

Peta topografi dibina berasaskan garisan grid bersilang. Terdapat dua jenis garisan:

  • Garisan Timuran: Garisan menegak (nilainya bertambah ke arah Timur / kanan).
  • Garisan Utaraan: Garisan melintang (nilainya bertambah ke arah Utara / atas).
FORMULA MEMBACA GRID: Baca GARISAN TIMURAN dahulu, kemudian GARISAN UTARAAN.
(Ingat: Baca paksi-x dahulu, baru paksi-y)
RG 4 Angka (Kawasan Luas)

Digunakan untuk ciri fizikal atau budaya yang merangkumi kawasan yang luas (seperti hutan, ladang getah, kawasan paya, petempatan).

Contoh Format: RG 3153
RG 6 Angka (Lokasi Spesifik)

Digunakan untuk menentukan ciri yang kecil dan spesifik atau titik tepat (seperti sekolah, masjid, jambatan, puncak bukit).

Contoh Format: RG 315534

📐 1.4 Mengukur Bearing Grid

Bearing ialah arah suatu tempat dari tempat lain, yang diukur dalam unit darjah (°) dengan menggunakan jangka sudut (protractor).

Peraturan Asas Membaca Bearing:
Bearing MESTI diukur dari arah UTARA (0°) mengikut ARAH PUSINGAN JAM.

Langkah Mengukur Bearing Grid (Contoh: Bearing X dari Y):

  1. Lukis satu garisan lurus menyambungkan titik Y ke titik X.
  2. Lukiskan garisan selari menegak menghala ke arah Utara pada titik Y (titik rujukan).
  3. Letakkan titik tengah jangka sudut pada titik Y. Pastikan nilai 0° berada sejajar dengan garisan Utara.
  4. Baca nilai sudut (darjah) mengikut pusingan jam sehingga garisan YX.
Sudut Refleks (Melebihi 180°)
Jika bearing melebihi 180° (separuh bulatan), ukur baki sudut tersebut dan tambahkan dengan 180°.
Formula: Bearing = 180° + Sudut yang diukur dengan jangka sudut.