Nota Prinsip Perakaunan Tingkatan 5 Bab 5: Perakaunan Untuk Syarikat Berhad Menurut Syer
RINGKASAN
Ringkasan Mudah Faham (Nota Prinsip Perakaunan Tingkatan 5 Bab 5: Perakaunan Untuk Syarikat Berhad Menurut Syer)
1. Pengenalan kepada Syarikat Berhad Menurut Syer
Syarikat merupakan satu badan atau entiti perniagaan yang ditubuhkan oleh sekumpulan individu yang menyumbang modal untuk menjalankan aktiviti perniagaan dengan matlamat memperoleh keuntungan. Pemiliknya ialah pemegang-pemegang syer.
Ciri-ciri Utama Syarikat:
• Entiti Berasingan: Syarikat ialah satu badan yang sah dan terpisah daripada pemiliknya. Ia boleh didakwa, mendakwa, membuat kontrak, serta memiliki dan menjual aset atas namanya sendiri.
• Liabiliti Terhad: Tanggungan setiap pemegang syer adalah terhad kepada jumlah modal yang dilaburkan (jumlah syer yang dimiliki). Harta peribadi pemegang syer tidak akan digunakan untuk membayar hutang syarikat.
• Hayat Berterusan: Perniagaan syarikat akan terus beroperasi walaupun salah seorang pemegang syer meninggal dunia atau menarik diri.
• Pengasingan Fungsi Pemilikan dan Pengurusan: Pemegang syer tidak terlibat secara langsung dalam operasi syarikat. Sebaliknya, Lembaga Pengarah dilantik melalui Mesyuarat Agung Tahunan untuk menguruskan syarikat.
Penubuhan Syarikat: Penubuhan syarikat di Malaysia adalah tertakluk kepada Akta Syarikat 2016. Proses pendaftaran dibuat melalui Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM) menggunakan portal MyCoID. Langkah-langkahnya ialah:
1. Membuat carian nama dan permohonan nama.
2. Menyerah simpan permohonan pemerbadanan syarikat.
3. Membayar fi pendaftaran.
4. Menerima Notis Pemerbadanan.
2. Jenis Syarikat Berhad Menurut Syer
Terdapat dua jenis syarikat berhad menurut syer: Syarikat Persendirian dan Syarikat Awam.
| Ciri-ciri | Syarikat Persendirian | Syarikat Awam |
| Nama | Diakhiri dengan perkataan Sendirian Berhad atau Sdn. Bhd. | Diakhiri dengan perkataan Berhad atau Bhd. |
| Bilangan Ahli | Minimum seorang dan maksimum 50 orang. | Minimum seorang dan tiada had maksimum. |
| Bilangan Pengarah | Minimum seorang. | Minimum 2 orang. |
| Pemilikan Syer | Terbuka kepada individu, persatuan dan entiti perniagaan. | Terbuka kepada individu, persatuan dan entiti perniagaan. |
| Pindah Milik Syer | Syer tidak boleh dipindah milik tanpa persetujuan daripada pemegang syer yang lain. | Syer bebas dipindah milik dan mudah dijual beli melalui broker syer di bursa saham. |
| Status Syer | Syer tidak boleh disenaraikan atau diurus niaga di Bursa Malaysia. | Syer boleh disenaraikan dan diniagakan secara bebas di Bursa Malaysia. |
| Laporan Kewangan | Penyata kewangan perlu diedarkan kepada pemegang syer. | Penyata kewangan perlu dibentangkan di Mesyuarat Agung Tahunan Syarikat. |
3. Modal Syarikat dan Jenis Syer
Modal syarikat diperoleh daripada terbitan syer. Terdapat dua jenis modal syer yang utama:
• Syer Biasa:
◦ Pemegang syer berhak menerima dividen hanya selepas bayaran dividen dibuat kepada pemegang Syer Keutamaan (jika syarikat untung).
◦ Kadar dividen tidak tetap dan bergantung kepada prestasi syarikat.
◦ Mempunyai hak mengundi dalam Mesyuarat Agung Tahunan dan boleh mempengaruhi pentadbiran syarikat.
◦ Tuntutan modal dibuat selepas tuntutan pemegang Syer Keutamaan jika syarikat dibubarkan.
• Syer Keutamaan:
◦ Pemegang syer berhak menerima dividen terlebih dahulu berbanding pemegang Syer Biasa.
◦ Kadar dividen adalah tetap.
◦ Biasanya tidak mempunyai hak mengundi dalam Mesyuarat Agung Tahunan.
◦ Berhak membuat tuntutan modal sekiranya syarikat dibubarkan, sebelum pemegang Syer Biasa.
◦ Syer Keutamaan Kumulatif: Pemegang syer berhak menerima tunggakan dividen (dividen tertunggak) jika syarikat tidak mampu membayar dividen pada tahun semasa akibat kerugian. Tunggakan ini akan dibayar pada tahun-tahun berikutnya apabila syarikat kembali mencatat keuntungan.
4. Terbitan Syer dan Perekodannya
Syarikat awam perlu mendapat kelulusan Suruhanjaya Sekuriti Malaysia sebelum menerbitkan syer kepada orang awam. Proses ini melibatkan pengeluaran prospektus untuk memberi gambaran kepada bakal pelabur.
Pengiraan Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh: Formula: Bilangan Syer Diterbitkan x Harga Sesyer
Proses Merekod Terbitan Syer:
1. Apabila Permohonan Diterima: Catatan dibuat dalam Jurnal Am untuk merekodkan permohonan syer. Akaun yang terlibat:
◦ Debit: Akaun Permohonan Syer
◦ Kredit: Akaun Modal Syer
2. Apabila Wang Diterima: Wang daripada permohonan akan didebitkan ke dalam Akaun Bank.
◦ Debit: Akaun Bank
◦ Kredit: Akaun Permohonan Syer
3. Pindahan ke Lejar: Catatan daripada Jurnal Am akan dipindahkan ke lejar-lejar yang berkaitan (Akaun Permohonan Syer, Akaun Modal Syer, Akaun Bank).
Tindakan Sekiranya Modal Diterbitkan Tidak Habis Dilanggan:
• Kurangan Langganan: Jika jumlah langganan kurang daripada modal yang diterbitkan, pihak penaja jamin (seperti broker saham atau bank saudagar) akan menanggung jumlah kurangan tersebut.
• Lebihan Langganan: Jika jumlah permohonan melebihi modal yang diterbitkan, bayaran lebihan yang diterima akan dipulangkan semula kepada pemohon.
5. Ekuiti Pemilik dalam Penyata Kedudukan Kewangan
Bahagian Ekuiti Pemilik dalam Penyata Kedudukan Kewangan bagi Syarikat Berhad menunjukkan komponen modal seperti berikut:
Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh
• [Bilangan unit] 6% Syer Keutamaan: RM XXX
• [Bilangan unit] Syer Biasa: RM YYY
• Jumlah Ekuiti Pemilik: RM ZZZ
Komponen ini berbeza dengan struktur ekuiti pemilik bagi perniagaan perkongsian (Akaun Modal dan Akaun Semasa rakan kongsi) dan milikan tunggal (Modal Awal, Untung Bersih, Ambilan).
6. Dividen Tunai
Dividen ialah sebahagian keuntungan syarikat yang dibayar kepada pemegang syer. Ia boleh dibayar mengikut peratus atas nilai sesyer atau sen sesyer.
Jenis Dividen Tunai:
• Dividen Interim: Dividen yang dibayar sebelum keuntungan sebenar syarikat diketahui. Pembayaran dibuat sebelum tamat tempoh perakaunan.
• Dividen Akhir: Dividen yang disyorkan oleh Lembaga Pengarah dan diisytiharkan selepas keuntungan sebenar diketahui. Pembayaran dibuat selepas tempoh perakaunan berakhir.
Pengiraan Dividen:
• Dividen Syer Keutamaan = Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh Syer Keutamaan x Peratus Dividen yang Ditetapkan x Tempoh
• Dividen Syer Biasa = Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh Syer Biasa x Peratus Dividen yang Diisytiharkan
Dividen Tertunggak: Ini berlaku apabila syarikat yang mempunyai Syer Keutamaan Kumulatif tidak dapat membayar dividen pada sesuatu tahun kerana mengalami kerugian. Dividen yang tidak berbayar ini akan dibawa ke tahun hadapan dan mesti dilunaskan sebelum sebarang dividen boleh dibayar kepada pemegang Syer Biasa.
GLOSARI
| Istilah | Definisi |
| Syarikat Berhad Menurut Syer | Sebuah badan atau entiti yang ditubuhkan oleh sekumpulan individu untuk menjalankan aktiviti perniagaan dengan tujuan memperoleh keuntungan. Pemiliknya ialah pemegang-pemegang syer. |
| Entiti Berasingan | Pemilik dan organisasi perniagaan terasing dari segi perundangan. Perniagaan itu sendiri boleh didakwa, mendakwa, dan membuat kontrak serta memiliki dan menjual aset atas namanya. |
| Liabiliti Terhad | Tanggungan setiap ahli syarikat terhad kepada jumlah syer yang dimiliki. Jika berlaku pembubaran, pemegang syer tidak menanggung hutang perniagaan melebihi daripada jumlah syer yang dimilikinya. |
| Hayat Berterusan | Perniagaan diandaikan terus beroperasi meskipun terdapat salah seorang daripada pemegang syer meninggal dunia atau menarik diri. |
| Syarikat Persendirian | Syarikat yang mempunyai bilangan ahli minimum seorang dan maksimum 50 orang. Syernya tidak boleh dipindah milik dan tidak boleh disenaraikan di Bursa Malaysia. Dikenali dengan nama yang berakhir ‘Sendirian Berhad’ atau ‘Sdn. Bhd.’. |
| Syarikat Awam | Syarikat yang mempunyai bilangan ahli minimum dua orang dan tiada had maksimum. Syernya bebas dipindah milik, boleh dijual beli melalui broker syer di bursa saham, dan boleh disenaraikan di Bursa Malaysia. Dikenali dengan nama yang berakhir ‘Berhad’ atau ‘Bhd.’. |
| Perlembagaan Syarikat | Dokumen yang mengikat syarikat, pengarah dan pemegang syer, mengandungi peruntukan yang berhubungan dengan tujuan, hak, kuasa, dan perkara-perkara lain berkaitan pengurusan dan pentadbiran syarikat. |
| Modal Syarikat | Modal yang diperoleh daripada terbitan syer. Terdiri daripada Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh. |
| Syer Biasa | Sejenis syer yang berhak menerima dividen hanya selepas bayaran dividen dibuat kepada pemegang Syer Keutamaan. Pemegang syer ini mempunyai kuasa mengundi dalam Mesyuarat Agung Tahunan. |
| Syer Keutamaan | Sejenis syer yang berhak menerima dividen terlebih dahulu berbanding pemegang Syer Biasa. Dividen diterima pada kadar peratusan yang tetap setiap tahun. |
| Syer Keutamaan Kumulatif | Sejenis Syer Keutamaan yang membenarkan pemegangnya menerima tunggakan dividen sekiranya syarikat mengalami kerugian atau keuntungan tidak mencukupi pada tahun-tahun sebelumnya. |
| Dividen | Sebahagian keuntungan yang dibayar oleh syarikat kepada para pemegang syer. |
| Dividen Interim | Dividen yang dibayar sebelum keuntungan sebenar diketahui dan sebelum tempoh perakaunan berakhir. |
| Dividen Akhir | Dividen yang diisytiharkan selepas keuntungan sebenar diketahui dan dibayar selepas tempoh perakaunan berakhir. |
| Dividen Tertunggak | Jumlah dividen yang tidak dapat dibayar kepada pemegang Syer Keutamaan Kumulatif pada tahun semasa (kerana keuntungan tidak mencukupi) dan perlu dilunaskan pada tempoh perakaunan yang berikutnya apabila keuntungan mencukupi. |
| Ekuiti Pemilik | Bahagian dalam Penyata Kedudukan Kewangan yang menunjukkan jumlah modal yang disumbangkan oleh pemilik (pemegang syer). Bagi syarikat, ia terdiri daripada Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh. |
| Langganan Syer | Proses di mana orang awam atau pihak tertentu memohon untuk membeli syer yang diterbitkan oleh sesebuah syarikat. |
| Lebihan Langganan | Keadaan di mana jumlah permohonan untuk membeli syer melebihi jumlah syer yang ditawarkan. Wang lebihan akan dipulangkan. |
| Kurangan Langganan | Keadaan di mana jumlah permohonan untuk membeli syer kurang daripada jumlah syer yang ditawarkan. Isu ini mungkin ditanggung oleh pihak penaja jamin. |
| Bursa Malaysia | Pasaran atau tempat di mana syer-syer syarikat awam yang tersenarai didagangkan (dijual beli). |
| Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM) | Badan yang mengawal selia perkara yang berhubungan dengan pemerbadanan syarikat dan perniagaan berhubung dengan undang-undang yang digunakan. |
CONTOH SOALAN KBAT
Soalan KBAT dan Jawapan
Soalan 1: Mengapakah seorang pelabur mungkin memilih untuk membeli Syer Keutamaan berbanding Syer Biasa, walaupun pemegang Syer Biasa mempunyai hak untuk mengundi dalam Mesyuarat Agung Tahunan?
Jawapan: Seorang pelabur mungkin memilih Syer Keutamaan kerana beberapa kelebihan utama yang ditawarkannya. Pertama, pemegang Syer Keutamaan mempunyai keutamaan dalam pembayaran dividen. Mereka berhak menerima dividen terlebih dahulu berbanding pemegang Syer Biasa. Kedua, dividen yang diterima adalah pada kadar peratusan yang tetap setiap tahun, memberikan pulangan yang lebih stabil dan boleh dijangka. Ketiga, jika syer tersebut adalah Syer Keutamaan Kumulatif, mereka berhak menerima tunggakan dividen dari tahun-tahun sebelumnya di mana syarikat tidak membuat pembayaran, sebelum pemegang Syer Biasa menerima sebarang dividen. Kelebihan-kelebihan ini menjadikan Syer Keutamaan pilihan yang lebih selamat bagi pelabur yang mengutamakan pendapatan tetap berbanding kuasa kawalan dalam syarikat.
Soalan 2: Syarikat Jaya Bhd., sebuah syarikat awam, telah menerbitkan 1,000,000 unit Syer Biasa. Walau bagaimanapun, ia menerima permohonan untuk 1,200,000 unit syer. Berdasarkan konteks yang diberikan, jelaskan implikasi perakaunan bagi situasi “lebihan langganan” ini dan langkah-langkah yang perlu diambil oleh syarikat.
Jawapan: Situasi ini dikenali sebagai lebihan langganan. Implikasi perakaunan dan langkah-langkah yang perlu diambil adalah seperti berikut:
1. Penerimaan Permohonan: Syarikat pada mulanya akan merekodkan penerimaan wang untuk kesemua 1,200,000 unit syer yang dipohon. Catatan jurnalnya ialah: Debit Akaun Bank (1,200,000 unit x harga sesyer) dan Kredit Akaun Permohonan Syer Biasa (jumlah yang sama).
2. Peruntukan Syer: Syarikat hanya boleh menerbitkan modal sebanyak yang ditawarkan, iaitu 1,000,000 unit. Oleh itu, syer akan diperuntukkan setakat jumlah ini. Catatan jurnalnya ialah: Debit Akaun Permohonan Syer Biasa (1,000,000 unit x harga sesyer) dan Kredit Akaun Modal Syer Biasa (jumlah yang sama).
3. Pemulangan Wang Lebihan: Wang bagi 200,000 unit syer yang tidak berjaya diperuntukkan mesti dipulangkan semula kepada pemohon. Catatan jurnal untuk merekod pemulangan wang ini ialah: Debit Akaun Permohonan Syer Biasa (200,000 unit x harga sesyer) dan Kredit Akaun Bank (jumlah yang sama). Ini memastikan baki dalam Akaun Permohonan Syer menjadi sifar dan Akaun Modal Syer menunjukkan jumlah yang diterbitkan dengan betul.
Soalan 3: Akta Syarikat 2016 menyatakan bahawa sesebuah syarikat mempunyai pilihan untuk mewujudkan Perlembagaan Syarikat atau tidak. Terangkan kepentingan Perlembagaan Syarikat dan mengapa sesebuah syarikat mungkin memilih untuk tidak mewujudkannya.
Jawapan: Kepentingan Perlembagaan Syarikat adalah ia merupakan dokumen yang mengikat syarikat, pengarah, dan pemegang syer. Ia mengandungi peruntukan-peruntukan penting seperti tujuan syarikat, keupayaan, hak dan kuasa syarikat, serta perkara-perkara lain berkaitan pengurusan dan pentadbiran seperti pembayaran dividen. Dokumen ini berfungsi sebagai rujukan utama untuk menyelesaikan sebarang perselisihan yang mungkin timbul. Walau bagaimanapun, sesebuah syarikat mungkin memilih untuk tidak mewujudkan Perlembagaan Syarikat kerana Akta Syarikat 2016 sendiri sudah mengandungi peruntukan-peruntukan yang komprehensif untuk mengawal selia operasi syarikat. Jika tiada Perlembagaan Syarikat, sebarang perselisihan perlu diselesaikan dengan merujuk terus kepada peruntukan yang terkandung dalam Akta Syarikat 2016. Ini memudahkan proses penubuhan dan mengurangkan kerumitan pentadbiran bagi sesetengah syarikat.
Soalan 4: Bandingkan komponen Ekuiti Pemilik bagi Syarikat Berhad dengan perniagaan Perkongsian seperti yang ditunjukkan dalam teks. Apakah yang didedahkan oleh perbezaan ini mengenai struktur modal dan pemilikan bagi setiap jenis entiti?
Jawapan: Perbandingan komponen Ekuiti Pemilik mendedahkan perbezaan fundamental dalam struktur modal dan pemilikan:
• Syarikat Berhad: Ekuiti Pemiliknya terdiri daripada Modal Diterbitkan dan Berbayar Penuh, yang dibahagikan kepada unit-unit syer (cth., 3,000,000 unit Syer Biasa). Ini menunjukkan pemilikan diagihkan kepada ramai pemegang syer dan modal dikumpul melalui penjualan sekuriti. Struktur ini membolehkan pengumpulan modal dalam skala besar dan pemilikan mudah dipindah milik.
• Perkongsian: Ekuiti Pemiliknya terdiri daripada Akaun Modal dan Akaun Semasa bagi setiap pekongsi secara individu (cth., Akaun Modal Abu, Akaun Modal Bakar). Ini menunjukkan pemilikan adalah terhad kepada beberapa individu (pekongsi) dan modal disumbangkan secara langsung oleh mereka. Struktur ini lebih ringkas tetapi mengehadkan keupayaan untuk mengumpul modal dan pemindahan pemilikan adalah lebih rumit. Kesimpulannya, struktur ekuiti syarikat mencerminkan pemilikan yang terpisah dan meluas, manakala struktur ekuiti perkongsian mencerminkan pemilikan langsung dan peribadi oleh rakan kongsi.
Soalan 5: Sebuah syarikat mempunyai 2,000,000 unit 10% Syer Keutamaan Kumulatif. Pada tahun 2016 dan 2017, syarikat mengalami kerugian dan tidak membayar sebarang dividen. Pada tahun 2018, syarikat memperoleh keuntungan sebanyak RM430,000. Jelaskan bagaimana keuntungan ini akan diagihkan sebagai dividen kepada pemegang Syer Keutamaan dan pemegang Syer Biasa pada tahun 2018.
Jawapan: Berdasarkan prinsip Syer Keutamaan Kumulatif dan konsep dividen tertunggak:
1. Dividen Syer Keutamaan Tahunan: Dividen tahunan untuk pemegang Syer Keutamaan ialah RM2,000,000 x 10% = RM200,000.
2. Dividen Tertunggak: Oleh kerana tiada dividen dibayar pada tahun 2017 (kerana kerugian), dividen sebanyak RM200,000 dari tahun tersebut menjadi dividen tertunggak.
3. Agihan Keuntungan 2018: Daripada keuntungan sebanyak RM430,000 pada tahun 2018:
◦ Pertama, syarikat perlu membayar dividen tertunggak dari tahun 2017, iaitu sebanyak RM200,000.
◦ Kedua, syarikat perlu membayar dividen untuk tahun semasa (2018) kepada pemegang Syer Keutamaan, iaitu sebanyak RM200,000.
◦ Jumlah bayaran kepada pemegang Syer Keutamaan pada tahun 2018 ialah RM200,000 (tertunggak) + RM200,000 (semasa) = RM400,000.
◦ Baki keuntungan yang tinggal ialah RM430,000 – RM400,000 = RM30,000.
◦ Baki sebanyak RM30,000 ini kemudiannya boleh diagihkan sebagai dividen kepada pemegang Syer Biasa.