NOTA PRINSIP PERAKAUNAN TINGKATAN 5 BAB 7

Ringkasan Mudah Perakaunan Kos (Nota Prinsip Perakaunan Tingkatan 5 Bab 7: Perakaunan Kos)

Perakaunan Kos ialah satu cabang Perakaunan Pengurusan yang penting. Tujuan utamanya adalah untuk memproses data daripada aktiviti pengeluaran di dalam industri. Maklumat yang dikumpul digunakan oleh pihak pengurusan untuk membuat perancangan, kawalan, dan keputusan yang tepat.

Secara asasnya, Perakaunan Kos membantu perniagaan memahami:

1. Berapakah kos untuk menghasilkan sesuatu produk? Ini melibatkan pengenalpastian semua kos yang terlibat, seperti bahan mentah, upah pekerja, dan perbelanjaan kilang.

2. Bagaimanakah untuk mengawal kos? Dengan maklumat kos yang tepat, pengurusan boleh mengesan pembaziran dan mengambil tindakan segera untuk mengelakkan kerugian.

3. Pada tahap jualan berapakah perniagaan akan mula untung? Ini dijawab melalui Analisis Titik Pulang Modal (TPM), yang mengkaji hubungan antara kos, hasil jualan, dan untung.

Modul ini terbahagi kepada dua bahagian utama:

• Akaun Pengeluaran: Fokus kepada pengiraan dan penyediaan laporan kos pengeluaran produk.

• Analisis Titik Pulang Modal: Fokus kepada penggunaan data kos untuk membuat perancangan dan keputusan perniagaan.

——————————————————————————–

Bahagian 1: Jenis Kos dan Kerja Dalam Proses

Konsep Kos dan Komponen Kos Pengeluaran

Kos didefinisikan sebagai perbelanjaan firma terhadap penggunaan faktor-faktor pengeluaran. Kos ini terbahagi kepada dua jenis utama: kos tetap dan kos berubah.

Kos Pengeluaran ialah jumlah semua kos yang terlibat dalam proses menghasilkan sesuatu produk. Ia terdiri daripada empat komponen utama:

1. Kos Bahan Langsung: Bahan utama yang diperlukan dalam pengeluaran. Contohnya, getah untuk kilang tayar.

2. Kos Buruh Langsung: Upah yang dibayar kepada buruh yang terlibat secara langsung dalam proses pengeluaran.

3. Belanja Langsung: Belanja lain yang turut berubah mengikut unit pengeluaran, seperti royalti atau cap dagangan.

4. Kos Overhed: Semua kos yang tidak terlibat secara langsung dalam proses pengeluaran tetapi perlu dibelanjakan.

Rumus Asas Kos Pengeluaran: Kos Pengeluaran = Kos Bahan Langsung + Kos Buruh Langsung + Belanja Langsung + Kos Overhed

(i) Pengiraan Kos Bahan Langsung

Merangkumi semua perbelanjaan yang terlibat dalam pembelian bahan langsung, termasuk angkutan masuk dan insurans atas belian.

Rumus: Kos Bahan Langsung = Inventori Awal Bahan Langsung + Belian Bahan Langsung - Pulangan Belian Bahan Langsung + Angkutan Masuk + Duti Atas Belian - Inventori Akhir Bahan Langsung

(ii) Kos Buruh Langsung

Upah yang dibayar kepada pekerja yang terlibat secara langsung dalam pengeluaran. Kos ini berubah mengikut kuantiti barang yang dihasilkan. Ia terdiri daripada:

• Upah Operator Kilang

• Gaji Pengurus Kilang (Hanya gaji pengurus yang terlibat secara langsung dikategorikan sebagai kos buruh langsung).

(iii) Belanja Langsung

Contohnya ialah bayaran royalti kepada pemilik harta intelek untuk menggunakan reka bentuk atau nama komersial mereka.

(iv) Kos Prima

Kos Prima merujuk kepada kos utama untuk menghasilkan sesuatu barang.

Rumus: Kos Prima = Kos Bahan Langsung + Kos Buruh Langsung atau Kos Prima = Kos Bahan Langsung + Kos Buruh Langsung + Belanja Langsung (jika terdapat belanja langsung)

(v) Kos Overhed

Juga dikenali sebagai kos perkilangan tak langsung. Ini adalah semua belanja selain bahan langsung, buruh langsung, dan belanja langsung. Sebahagian besar Kos Overhed adalah tetap. Komponennya adalah seperti berikut:

Kerja dalam Proses Awal dan Akhir

• Kerja dalam Proses Awal: Barangan yang belum siap diproses atau separa siap pada awal tempoh perakaunan.

• Kerja dalam Proses Akhir: Barangan yang belum siap diproses atau separa siap pada akhir tempoh perakaunan.

Kedua-dua item ini melaraskan pengiraan kos pengeluaran untuk satu tempoh.

Rumus Kos Pengeluaran (dengan Kerja dalam Proses): Kos Pengeluaran = Kos Bahan Langsung + Kos Buruh Langsung + Kos Overhed + Kerja dalam Proses Awal - Kerja dalam Proses Akhir

——————————————————————————–

Bahagian 2: Akaun Pengeluaran

Akaun Pengeluaran disediakan untuk menunjukkan semua kos yang terlibat dalam pengeluaran sesuatu keluaran pada akhir tempoh perakaunan. Akaun ini boleh disediakan dalam dua format: Bentuk ‘T’ dan Format Penyata.

Jumlah akhir daripada Akaun Pengeluaran (iaitu Kos Pengeluaran) akan dipindahkan ke Akaun Perdagangan untuk mengira Untung Kasar.

Justifikasi Pengagihan Sebahagian Daripada Kos

Sesetengah belanja seperti sewa, kadar bayaran, dan insurans perlu diagihkan secara saksama antara kilang dan pejabat. Ini kerana tidak semua kos tersebut digunakan sepenuhnya dalam proses pengeluaran.

• Kos berkaitan kilang (cth: sewa kilang) direkodkan sebagai Kos Overhed dalam Akaun Pengeluaran.

• Kos berkaitan pejabat (cth: sewa pejabat) direkodkan sebagai belanja operasi dalam Akaun Perdagangan dan Untung Rugi.

Pengagihan yang betul memastikan pengiraan kos pengeluaran yang lebih tepat, yang membawa kepada penentuan untung bersih yang sebenar.

——————————————————————————–

Bahagian 3: Analisis Titik Pulang Modal (TPM)

TPM ialah satu paras pengeluaran di mana perniagaan tidak mendapat keuntungan dan tidak mengalami kerugian. Pada titik ini, Jumlah Hasil adalah sama dengan Jumlah Kos.

Kegunaan TPM:

• Menunjukkan jumlah keuntungan atau kerugian pada setiap peringkat jualan.

• Menentukan tahap volum jualan yang perlu dikeluarkan untuk mengelakkan kerugian.

• Membantu pihak pengurusan membuat perancangan dan kawalan.

Kos Tetap dan Kos Berubah

• Kos Tetap (Fixed Cost): Kos yang tidak berubah walaupun tingkat pengeluaran berubah. Contoh: Sewa kilang, insurans kilang, gaji pengurus.

• Kos Berubah (Variable Cost): Kos yang berubah secara langsung mengikut tingkat pengeluaran. Contoh: Kos bahan langsung, kos buruh langsung.

Kaedah Pengiraan TPM

Terdapat dua kaedah utama untuk menentukan TPM: Kaedah Margin Caruman dan Kaedah Graf.

1. Kaedah Margin Caruman

Margin Caruman (juga dikenali sebagai Margin Sumbangan) ialah lebihan Hasil Jualan berbanding Kos Berubah.

Rumus Margin Caruman Seunit: Margin Caruman Seunit = Harga Jualan Seunit - Kos Berubah Seunit

Rumus Titik Pulang Modal:

• Dalam Unit: TPM (unit) = Jumlah Kos Tetap / Margin Caruman Seunit

• Dalam RM: TPM (RM) = (Jumlah Kos Tetap / Margin Caruman Seunit) x Harga Jualan Seunit

Menentukan Keuntungan atau Kuantiti Sasaran

• Mengira Keuntungan: Keuntungan = (Unit Keluaran x Margin Caruman Seunit) - Kos Tetap

• Mengira Kuantiti untuk Mencapai Untung Sasaran: Jumlah Pengeluaran (unit) = (Kos Tetap + Untung Sasaran) / Margin Caruman Seunit

2. Kaedah Graf

Graf TPM menunjukkan hubungan antara kos, hasil, dan untung pada pelbagai tingkat pengeluaran.

Ciri-ciri Graf TPM:

• Paksi-y: Mewakili Jumlah Kos atau Jumlah Hasil (RM).

• Paksi-x: Mewakili Unit Pengeluaran.

• Garisan Kos Tetap: Garisan mendatar (horizontal) bermula dari nilai kos tetap pada paksi-y.

• Garisan Jumlah Hasil: Bermula dari titik asalan (0).

• Garisan Jumlah Kos: Bermula dari titik kos tetap pada paksi-y.

Titik Pulang Modal pada graf ialah titik persilangan antara Garisan Jumlah Hasil dan Garisan Jumlah Kos.

• Kawasan sebelum TPM: Perniagaan mengalami kerugian.

• Kawasan selepas TPM: Perniagaan memperoleh keuntungan.

Soalan dan Jawapan KBAT (Kemahiran Berfikir Aras Tinggi)

1. Soalan: Sebuah kilang perabot sedang mempertimbangkan untuk menggantikan sebahagian besar tenaga kerja manual dengan mesin automatik sepenuhnya. Tindakan ini akan meningkatkan Kos Tetap (susut nilai mesin) secara mendadak tetapi mengurangkan Kos Berubah Seunit (kos buruh langsung). Apakah kesan perubahan struktur kos ini terhadap Titik Pulang Modal (TPM) syarikat dan tahap risiko perniagaannya?

    ◦ Jawapan: Penggantian ini akan meningkatkan Margin Caruman Seunit kerana Kos Berubah Seunit menjadi lebih rendah. Walau bagaimanapun, peningkatan Kos Tetap yang mendadak berkemungkinan besar akan menyebabkan Titik Pulang Modal (TPM) meningkat (TPM = Kos Tetap / Margin Caruman Seunit). Ini bermakna syarikat perlu menjual lebih banyak unit perabot hanya untuk menampung kos. Akibatnya, risiko perniagaan meningkat kerana jika jualan tidak mencapai TPM yang baharu dan lebih tinggi, syarikat akan mengalami kerugian yang lebih besar berbanding sebelumnya. Namun, selepas melepasi TPM, potensi keuntungan bagi setiap unit tambahan adalah lebih tinggi.

2. Soalan: Pengurus Kilang Keropok Ibai mendapati bahawa harga bahan mentah (ikan) sering tidak menentu. Jelaskan bagaimana ketidakstabilan harga bahan mentah ini, yang merupakan komponen utama Kos Berubah, boleh menjejaskan keberkesanan Analisis Titik Pulang Modal sebagai alat perancangan.

    ◦ Jawapan: Analisis TPM mengandaikan bahawa Kos Berubah Seunit adalah malar. Apabila harga bahan mentah tidak menentu, andaian ini tidak lagi sah. Kenaikan harga ikan akan meningkatkan Kos Berubah Seunit, yang seterusnya mengurangkan Margin Caruman Seunit. Ini akan menyebabkan TPM meningkat, bermakna lebih banyak keropok perlu dijual untuk mengelakkan kerugian. Sebaliknya, penurunan harga ikan akan menurunkan TPM. Ketidakstabilan ini menjadikan TPM menjadi satu sasaran yang sentiasa berubah, lantas mengurangkan kebolehpercayaan analisis ini untuk perancangan jangka panjang. Pengurusan perlu melakukan analisis sensitiviti dengan mengira TPM pada senario harga bahan mentah yang berbeza (terbaik, purata, terburuk) untuk membuat keputusan yang lebih termaklum.

3. Soalan: Mengapakah gaji seorang penyelia kilang dikelaskan sebagai Kos Overhed (Kos Buruh Tak Langsung), manakala upah seorang operator mesin jahit dikelaskan sebagai Kos Buruh Langsung? Huraikan implikasi perbezaan klasifikasi ini terhadap pengiraan kos seunit produk.

    ◦ Jawapan: Upah operator mesin jahit dikelaskan sebagai Kos Buruh Langsung kerana masa dan usaha mereka boleh dikesan secara langsung kepada setiap unit pakaian yang dihasilkan. Kosnya boleh diperuntukkan terus kepada produk. Sebaliknya, gaji penyelia kilang adalah Kos Buruh Tak Langsung kerana tugas mereka (mengurus, memantau, menyelia) menyokong keseluruhan proses pengeluaran dan tidak boleh dikaitkan secara praktikal dengan satu unit produk tertentu. Implikasi klasifikasi ini sangat penting: Kos Buruh Langsung ditambah terus ke dalam Kos Prima, memberikan gambaran kos langsung produk. Kos Overhed pula perlu diagihkan kepada semua unit yang dikeluarkan menggunakan kadar tertentu. Kesilapan dalam klasifikasi akan menyebabkan pengiraan kos seunit produk yang tidak tepat, yang boleh membawa kepada kesilapan dalam penetapan harga jualan dan penilaian keuntungan produk.

4. Soalan: Syarikat Maju Berhad mendapati Titik Pulang Modalnya ialah 20,000 unit. Pihak pengurusan bercadang untuk melancarkan kempen pengiklanan yang akan meningkatkan Kos Tetap sebanyak RM12,000. Pada masa yang sama, mereka akan menggunakan bahan mentah yang lebih murah, yang mengurangkan Kos Berubah Seunit sebanyak RM0.40. Harga jualan seunit kekal. Adakah langkah ini semestinya satu keputusan yang baik? Justifikasikan.

    ◦ Jawapan: Langkah ini tidak semestinya satu keputusan yang baik dan memerlukan analisis lanjut. Kesannya bergantung kepada sejauh mana kempen pengiklanan itu dapat meningkatkan jualan. Pengurangan Kos Berubah Seunit sebanyak RM0.40 akan meningkatkan Margin Caruman Seunit. Namun, peningkatan Kos Tetap sebanyak RM12,000 akan menaikkan TPM. TPM baharu perlu dikira untuk melihat sama ada ia lebih tinggi atau lebih rendah. Walaupun TPM baharu lebih tinggi, keputusan ini boleh menjadi baik jika unjuran peningkatan jualan daripada kempen pengiklanan itu jauh melebihi TPM baharu. Sebaliknya, jika kempen itu gagal meningkatkan jualan dengan ketara, syarikat akan menanggung risiko kerugian yang lebih besar kerana Kos Tetap yang lebih tinggi. Keputusan ini melibatkan pertukaran antara kos dan potensi pulangan.

5. Soalan: Dalam penyediaan Akaun Pengeluaran, baki akhir Kerja dalam Proses ditolak daripada jumlah kos. Terangkan dari sudut logik perakaunan mengapa ia perlu ditolak dan bukannya ditambah.

    ◦ Jawapan: Akaun Pengeluaran bertujuan untuk mengira kos barang yang telah siap dikeluarkan dalam sesuatu tempoh. Jumlah kos yang dikumpulkan (Bahan Langsung, Buruh Langsung, Overhed, dan Kerja dalam Proses Awal) mewakili jumlah perbelanjaan yang dimasukkan ke dalam proses pengeluaran dalam tempoh tersebut. Walau bagaimanapun, pada akhir tempoh, sebahagian daripada kos ini terlekat pada barangan yang masih belum siap (Kerja dalam Proses Akhir). Kos ini belum lagi menjadi sebahagian daripada kos barang siap. Oleh itu, baki akhir Kerja dalam Proses mesti ditolak untuk mengeluarkan kos barangan yang belum siap daripada pengiraan, supaya angka akhir “Kos Pengeluaran” hanya mencerminkan kos sebenar bagi barangan yang telah berjaya disiapkan dalam tempoh itu.