NOTA SAINS TINGKATAN 1 BAB 5

NOTA SAINS TINGKATAN 1 BAB 5

Nota Interaktif Sains Tingkatan 1 – Bab 5

Bab 5: Jirim

Kenali zarah-zarah halus yang membina alam semesta ini! 🌌

Apakah itu Jirim?

Definisi Jirim

Jirim ialah sesuatu yang mempunyai jisim dan memenuhi ruang (mempunyai isi padu).

Semua benda hidup (manusia, tumbuhan) dan benda bukan hidup (air, batu, udara) ialah jirim.

Bukan Jirim

Sesuatu yang tidak mempunyai jisim dan tidak memenuhi ruang bukanlah jirim.

  • Cahaya ☀️
  • Haba 🔥
  • Bunyi 🔊
  • Vakum (ruang kosong)

Sifat Fizik vs Sifat Kimia

Sifat Fizik Sifat Kimia
Kualiti yang boleh dikenal pasti melalui pancaindera atau alat pengukur tanpa mengubah komposisi bahan. Ciri-ciri sesuatu bahan apabila ia bertindak balas dengan bahan lain membentuk bahan baharu.
Contoh: Suhu lebur, suhu didih, keterlarutan, ketumpatan, mengkonduksi haba. Contoh: Pengaratan besi, pembakaran kertas.

Tiga Keadaan Jirim

Jirim terdiri daripada zarah-zarah yang sangat kecil dan diskrit.

🧊 Pepejal

  • Susunan: Sangat rapat dan tersusun padat.
  • Pergerakan: Bergetar pada kedudukan tetap.
  • Bentuk & Isi Padu: Tetap.
  • Kebolehmampatan: Sangat sukar dimampatkan.

💧 Cecair

  • Susunan: Rapat tetapi tidak tersusun sekata.
  • Pergerakan: Bergerak bebas, menggelongsor dan berlanggar.
  • Bentuk: Mengikut bekas. Isi Padu: Tetap.
  • Kebolehmampatan: Sukar dimampatkan.

☁️ Gas

  • Susunan: Sangat berjauhan antara satu sama lain.
  • Pergerakan: Bergerak bebas, rawak dan sangat laju.
  • Bentuk & Isi Padu: Mengikut bekas.
  • Kebolehmampatan: Mudah dimampatkan.

Perubahan Keadaan Jirim

Berlaku akibat penyerapan atau pembebasan haba.

Pepejal ⇄ Cecair ⇄ Gas

🔥 Menerima Haba (Haba Diserap)

Zarah-zarah mendapat tenaga kinetik, bergerak lebih laju dan menjauhi antara satu sama lain.

  • Peleburan
    Pepejal bertukar menjadi Cecair.
  • Pendidihan / Penyejatan
    Cecair bertukar menjadi Gas.
  • Pemejalwapan
    Pepejal bertukar terus menjadi Gas (Contoh: Ubat gegat).

❄️ Kehilangan Haba (Haba Dibebaskan)

Zarah-zarah kehilangan tenaga kinetik, bergerak lebih perlahan dan merapati antara satu sama lain.

  • Pembekuan
    Cecair bertukar menjadi Pepejal.
  • Kondensasi
    Gas bertukar menjadi Cecair (Contoh: Embun pagi).
  • Pemejalwapan
    Gas bertukar terus menjadi Pepejal.

Proses Resapan

💨 Apakah Resapan?

Resapan ialah proses di mana zarah-zarah bahan bergerak dari kawasan yang berkepekatan tinggi ke kawasan yang berkepekatan rendah.

Contoh dalam kehidupan harian: Bau wangi bunga tersebar, atau bau semburan minyak wangi memenuhi bilik.

Resapan dalam Gas

Kadar Resapan: Sangat Cepat.

Kerana zarah-zarah gas berjauhan dan bergerak sangat laju secara rawak.
Contoh: Bau masakan dari dapur tersebar ke ruang tamu.

Resapan dalam Cecair

Kadar Resapan: Sederhana.

Kerana zarah-zarah cecair masih tersusun rapat tetapi boleh menggelongsor.
Contoh: Titisan pewarna makanan perlahan-lahan mewarnakan segelas air.

Resapan dalam Pepejal

Kadar Resapan: Sangat Perlahan.

Kerana zarah-zarah pepejal tersusun sangat padat dan hanya boleh bergetar pada kedudukannya.
Contoh: Resapan warna antara dua agar-agar pepejal mengambil masa berhari-hari.

LUBUKSOALAN
Kuiz Interaktif: Jirim

Kuiz Sains: Jirim

Uji kefahaman anda mengenai Bab 5: Jirim. Kuiz interaktif ini mengandungi 10 soalan rawak mengenai keadaan jirim, sifat zarah, resapan, dan perubahan fizik.

Soalan 1 / 10

Penerangan:

Tahniah!

Anda telah melengkapkan kuiz ini.

Markah Anda

0 / 10