NOTA SAINS TINGKATAN 2 BAB 1
Bab 1: Biodiversiti
Malaysia ialah salah satu daripada 12 buah negara mega biodiversiti di dunia! Mari kenali dan fahami pelbagai jenis haiwan, tumbuhan, serta cara mengelaskannya.
Apakah Itu Biodiversiti?
Biodiversiti merujuk kepada kepelbagaian organisma, sama ada mikroorganisma, haiwan atau tumbuhan yang berinteraksi antara satu sama lain.
Kepentingan Biodiversiti
Keseimbangan Alam
Kitaran nutrien dan rantaian makanan dikekalkan dengan wujudnya pelbagai spesies flora dan fauna.
Sumber Perubatan
Banyak tumbuhan herba digunakan dalam pembuatan ubat-ubatan tradisional dan moden (Cth: Tongkat Ali).
Sumber Makanan
Membekalkan pelbagai jenis tumbuhan dan haiwan sebagai sumber protein dan karbohidrat manusia.
Bahan Mentah
Kayu balak, rotan, dan buluh menyediakan bahan mentah untuk industri pembinaan dan perabot.
Pemeliharaan & Pemuliharaan
Bagi mengelakkan spesies terancam pupus, dua kaedah utama digunakan:
Mengekalkan dan memulihkan spesies flora dan fauna di habitat asalnya.
Contoh: Taman Negara, Hutan Simpan, Taman Laut.
Memelihara spesies di luar habitat asalnya untuk pembiakan sebelum dilepaskan semula.
Contoh: Zoo, Taman Botani, Pusat Pemuliharaan Orang Utan.
Pengelasan Haiwan
Haiwan dikelaskan kepada dua kumpulan utama: Invertebrata (tiada tulang belakang) dan Vertebrata (ada tulang belakang).
Haiwan Invertebrata
Haiwan yang tidak mempunyai tulang belakang. Boleh dikelaskan berdasarkan ciri fizikal kaki dan badan:
Tanpa Kaki
- Badan Tanpa Segmen: Siput babi, Obor-obor, Planaria.
- Badan Bersegmen: Cacing tanah, Lintah.
Berkaki
- 3 Pasang Kaki (Serangga): Semut, Kupu-kupu, Lipas.
- Lebih 3 Pasang Kaki: Labah-labah, Lipan, Kala jengking, Ketam.
Haiwan Vertebrata
Haiwan yang mempunyai tulang belakang. Terdiri daripada 5 kelas utama:
• Poikiloterma: Suhu badan berubah-ubah mengikut suhu persekitaran (darah sejuk).
• Homoioterma: Suhu badan sentiasa malar / kekal walaupun suhu persekitaran berubah (darah panas).
Pengelasan Tumbuhan
Tumbuhan dikelaskan kepada dua kumpulan: Tidak Berbunga dan Berbunga.
Tumbuhan Tidak Berbunga
Membiak bukan melalui biji benih atau bunga. Terbahagi kepada tiga kumpulan:
- Lumut: Pembiakan melalui spora. Tiada sistem vaskular. Hidup di tempat lembap.
- Paku-pakis: Pembiakan melalui spora. Mempunyai sistem vaskular.
- Konifer: Pembiakan melalui kon. Mempunyai sistem vaskular. (Contoh: Pokok Ru, Pain).
Tumbuhan Berbunga (Biji Benih)
Menghasilkan bunga yang akan bertukar menjadi buah dan biji benih. Dikelaskan kepada Monokotiledon dan Dikotiledon.
| Ciri-Ciri | Monokotiledon | Dikotiledon |
|---|---|---|
| Bilangan Kotiledon | Satu kotiledon (biji benih tidak boleh dibelah dua) | Dua kotiledon (biji benih boleh dibelah dua) |
| Jenis Akar | Akar serabut | Akar tunjang |
| Urat Daun | Urat daun selari | Urat daun jejala |
| Batang | Batang lembut (tidak berkayu) | Batang keras (berkayu) |
| Contoh Tumbuhan | Pokok kelapa, pokok padi, jagung | Pokok durian, mangga, rambutan, bunga raya |
Kekunci Dikotomi
Kaedah yang sistematik untuk mengenal pasti dan mengelaskan organisma secara tersusun.
Apakah Kekunci Dikotomi?
Kekunci dikotomi ialah satu cara pengelasan berdasarkan ciri-ciri fizikal yang sepunya (sama) dan berbeza. Organisma akan dibahagikan kepada dua kategori kecil secara berulang kali sehingga setiap organisma berjaya dikenal pasti secara unik.
Contoh Kekunci Dikotomi Haiwan:
(b) Tidak mempunyai tulang belakang .. Pergi ke 3
2. (a) Suhu badan malar (Homoioterma) .. Burung / Mamalia
(b) Suhu badan berubah (Poikiloterma) . Ikan / Amfibia / Reptilia
3. (a) Mempunyai kaki ………………. Pergi ke 4
(b) Tidak mempunyai kaki …………. Siput / Cacing
4. (a) Mempunyai 3 pasang kaki ………. Semut (Serangga)
(b) Mempunyai lebih 3 pasang kaki …. Labah-labah