NOTA SEJARAH TINGKATAN 4 BAB 1
Warisan Negara Bangsa
Meneroka keunggulan ciri-ciri negara bangsa Kerajaan Alam Melayu sebelum kedatangan Barat, khususnya Kesultanan Melayu Melaka yang menjadi asas pembinaan negara kita.
1 Latar Belakang Negara Bangsa Sebelum Kedatangan Barat
Asas pembentukan negara bangsa kita telah bermula semenjak zaman Kerajaan Alam Melayu seperti Funan, Champa, Srivijaya, Kesultanan Melayu Melaka dan Kesultanan Johor Riau. Ciri-ciri ini berkembang dan diwarisi ke zaman moden.
4 Ciri Asas Negara Bangsa (Kerajaan Alam Melayu)
1. Raja
Tonggak utama kerajaan. Dibantu oleh golongan pembesar. Ditaati dan dianggap suci (Contoh: Raja Funan menggunakan gelaran Kurung Bnam bermaksud raja gunung).
2. Undang-undang
Dilaksanakan bagi memastikan kesejahteraan dan mengawal kelakuan rakyat. Menjadi panduan pentadbiran kerajaan.
3. Wilayah Pengaruh
Kawasan di mana rakyat menerima dan memperakui pemerintahan seorang raja. (Contoh: Wilayah pengaruh Srivijaya meliputi Semenanjung Tanah Melayu & Sumatera).
4. Rakyat
Penduduk di sesebuah wilayah. Rakyat yang setia akan mematuhi undang-undang yang dikuatkuasakan oleh raja.
2 Ciri-ciri Negara Bangsa Kesultanan Melayu Melaka (KMM)
Kesultanan Melayu Melaka telah mempunyai sistem kerajaan yang teratur dan lengkap, sekaligus memenuhi ciri-ciri sebuah negara bangsa yang kukuh.
🏰 Kerajaan
Raja sebagai pemerintah tertinggi. Sistem pentadbiran dibantu oleh Pembesar Berempat yang menjadikan pentadbiran tersusun.
🧑🤝🧑 Rakyat
Rakyat Melaka terdiri daripada Orang Melayu dan Orang Laut. Terdapat golongan pemerintah dan diperintah yang saling melengkapi.
🛡️ Kedaulatan
Lambang kekuasaan tertinggi Sultan (Hak mutlak). Kedaulatan Melaka turut diakui oleh kuasa besar seperti Dinasti Ming (China).
📍 Wilayah Pengaruh
Kawasan pemerintahan raja yang diakui. Diperoleh melalui tiga cara: Penaklukan, Naungan, dan Perkahwinan.
📜 Undang-Undang
Terdapat dua sumber undang-undang bertulis utama iaitu Hukum Kanun Melaka dan Undang-undang Laut Melaka.
🐘 Lambang Kebesaran
Identiti kesultanan dan lambang kedaulatan Sultan. Contoh: Adat istiadat, alat regalia, cap mohor, dan nobat.
3 Keunggulan Pentadbiran & Undang-Undang
A. Sistem Pentadbiran (Sistem Pembesar Empat Lipatan)
Pentadbiran terbahagi kepada dua peringkat iaitu Pentadbiran Pusat dan Peringkat Jajahan.
Ketua pentadbir, ketua turus angkatan tentera, penasihat Sultan, pemangku Sultan.
Ketua urus setia, menguruskan perbendaharaan (kewangan) kerajaan.
Ketua polis dan penjara. Menjaga keamanan & keselamatan di darat.
Ketua angkatan laut. Menjaga keselamatan perairan Melaka.
B. Sistem Perundangan
Hukum Kanun Melaka (44 Fasal)
- Jenayah: Hukuman setimpal dikenakan. Cth: Hukuman bunuh jika ingkar arahan sultan atau membunuh tanpa pengetahuan raja.
- Peranan Sultan/Pembesar: Fasal 1 menjelaskan tugas sultan, Bendahara dll. Hanya raja boleh pakai pakaian kuning.
- Kekeluargaan: Mengikut hukum Islam. Perkahwinan memerlukan saksi (wali). Menjaga harmoni keluarga.
- Ekonomi: Mengharamkan amalan riba. Syarat berjual beli patuh syarak Islam.
Undang-Undang Laut Melaka
- Peranan Nakhoda: Nakhoda dianggap sebagai raja dalam pelayaran (di kapal). Arahan mesti dipatuhi.
- Pelayaran: Peranan Malim, Jurumudi, Jurubatu. Malim mesti tahu ilmu pelayaran. Jika lalai hingga kapal langgar karang, dihukum bunuh.
- Jenayah: Cth: Sesiapa yang membunuh di atas kapal akan dihukum mati.
- Percukaian: Cukai pelayaran ditetapkan secara sistematik bagi menggalakkan perdagangan.
4 Peranan Pemerintah dan Rakyat
Hubungan antara pemerintah dan rakyat adalah secara timbal balik. Konsep ini menjamin kesejahteraan, perpaduan masyarakat dan kestabilan kerajaan.
Golongan Pemerintah
(Sultan, Pembesar, Kerabat Diraja, Ulama)
- Sultan bertanggungjawab menjaga keselamatan rakyat jelata.
- Mewujudkan perpaduan rakyat.
- Memastikan kemakmuran dan kestabilan kerajaan.
- Pembesar memelihara keamanan kawasan pegangan/pemakanan.
Golongan Diperintah (Rakyat)
(Peniaga, Petani, Tukang, Nelayan, Hamba)
- Menunjukkan taat setia kepada pemerintah.
- Mematuhi segala arahan pemerintah & undang-undang.
- Menjadi tentera apabila diperlukan negara.
- Menyumbang tenaga melalui sistem kerah (bina istana, jalan, kapal).
Konsep Perjanjian Lama (Asal Usul Kesetiaan)
Waadat
Perjanjian atau sumpah setia. Dalam Sejarah Melayu, waadat ini berlaku antara Sang Sapurba (mewakili raja) dan Demang Lebar Daun (mewakili rakyat). Raja berjanji menjaga rakyat, rakyat berjanji taat setia.
Tulah
Kecelakaan atau bencana yang menimpa seseorang kerana menderhaka kepada raja. Konsep ini memastikan rakyat tidak memberontak terhadap intitusi diraja (“Rakyat pantang menderhaka”).
SEJARAH TINGKATAN 4
BAB 1: Warisan Negara Bangsa
Uji Minda Sejarah Anda!
Mari uji kefahaman anda tentang ciri-ciri negara bangsa Kerajaan Alam Melayu, sistem pembesar, dan undang-undang warisan Kesultanan Melayu Melaka.
Anda akan menjawab 10 soalan secara rawak daripada 20 soalan yang disediakan.
Selesai!
Tahniah kerana menamatkan kuiz ini.
Kuiz Sejarah Tingkatan 4
Uji pengetahuan anda! Pilih bab di sebelah dan mulakan cabaran minda anda sekarang.