BAB 4: ERA PERALIHAN
KUASA BRITISH

“Kebangkitan rakyat menentang penjajahan semula dan perjuangan menuntut maruah bangsa di Tanah Melayu, Sarawak, dan Sabah.”

🛡️ 4.1 British Military Administration (BMA)

Diisytiharkan pada September 1945 selepas Jepun menyerah kalah.

                Tujuan BMA:
                Mengembalikan kestabilan dan keamanan (menamatkan keganasan Bintang Tiga).
Memulihkan kepercayaan rakyat terhadap British.
Memulihkan ekonomi (ladang getah & lombong timah).

            

Kegagalan: BMA gagal menangani masalah kekurangan makanan dan inflasi yang melampau.

📜 4.2 – 4.3 Gagasan Malayan Union

Ciri-ciri Utama:

Sultan: Kehilangan kedaulatan politik; hanya bincang hal agama & adat.
Kewarganegaraan: Prinsip Jus Soli (syarat longgar).
Pentadbiran: Diketuai Gabenor British.

                Sebab Penentangan: Sultan dipaksa/diugut tandatangan (MacMichael), hak istimewa orang Melayu terancam, dan kedudukan Raja-raja Melayu terhakis.
            

Cara Bantahan: Demonstrasi besar-besaran, penulisan akhbar (Utusan Melayu), Kongres Melayu, dan penubuhan UMNO pada 11 Mei 1946.

🏔️ 4.4 – 4.5 Penyerahan Sarawak

Vyner Brooke menyerahkan Sarawak kepada British pada 1 Julai 1946.

Sebab: Masalah kewangan, faktor usia Vyner Brooke, dan desakan kerajaan British.
Bantahan: Dipimpin oleh Persatuan Melayu Sarawak (PMS).
Rukun 13: Gerakan sulit yang membawa kepada pembunuhan Duncan Stewart oleh Rosli Dhoby di Sibu.

Akibat: British menindas gerakan nasionalisme di Sarawak selepas peristiwa pembunuhan tersebut.

⚓ 4.6 – 4.7 Penyerahan Sabah

Syarikat Borneo Utara British (SBUB) menyerahkan Sabah kepada British pada 15 Julai 1946.

                Sebab Penyerahan:
                SBUB tiada dana untuk membina semula Sabah yang musnah akibat perang.
Kepentingan pelaburan British di masa hadapan.

            

Reaksi: Tiada penentangan besar-besaran kerana kekurangan pemimpin berwibawa dan dasar British yang menyekat kegiatan politik (menganggapnya sebagai ‘persatuan kebajikan’ sahaja).