NOTA SEJARAH TINGKATAN 4 BAB 4
Era Peralihan Kuasa British
Menelusuri campur tangan British selepas Perang Dunia Kedua bermula daripada BMA, pengenalan Malayan Union, hingga isu penyerahan Sarawak dan Sabah yang membangkitkan kesedaran politik tempatan.
1 British Military Administration (BMA)
BMA (Pentadbiran Tentera British) bermula pada 12 Sept 1945 setelah Jepun menyerah kalah. Di bawah arahan Lord Mountbatten, BMA mempunyai dua tugas utama:
⚔️ Mengembalikan Kestabilan
BMA membubarkan MPAJA (Bintang Tiga) dan meminta mereka menyerahkan senjata. Namun, usaha ini gagal mengatasi jenayah dan ketegangan kaum sepenuhnya.
💰 Memulihkan Kepercayaan
BMA cuba memulihkan prasarana dan sosioekonomi (makanan, ubat-ubatan). Mata wang Jepun (pokok pisang) tidak laku, tetapi BMA gagal memulihkan inflasi dengan cepat.
2 Gagasan Malayan Union (1946)
Diperkenalkan bagi menggantikan BMA untuk melicinkan pentadbiran, menjimatkan kos dan membentuk sebuah bangsa Malayan Union.
Ciri-ciri Utama Malayan Union:
🏛️ Pentadbiran Kesatuan
- NNMB, NNMTB dan NNS (kecuali Singapura) digabungkan menjadi satu unit pentadbiran.
- Diketuai oleh seorang Gabenor British.
- Kuasa Raja-raja Melayu hanya terhad kepada hal ehwal agama Islam dan adat istiadat Melayu sahaja.
📜 Kewarganegaraan Jus Soli
- Kerakyatan berdasarkan prinsip Jus Soli (Kerakyatan sama rata).
- Sesiapa yang lahir di Tanah Melayu dan Singapura selepas MU diiktiraf sebagai warganegara.
- Syarat longgar ini mengancam status quo dan kedudukan orang Melayu di tanah air sendiri.
Reaksi Penentangan Terhadap Malayan Union
Cara Sir Harold MacMichael mendapatkan tandatangan Raja-raja Melayu (secara paksaan dan ugutan) serta ciri-ciri Malayan Union telah membangkitkan kemarahan luar biasa orang Melayu.
👑 Bantahan Raja-raja Melayu
- Membawa Kes ke Mahkamah: Sultan Kedah, Perak & Johor memfailkan saman ke atas MacMichael di England kerana menipu.
- Surat Bantahan: Raja-raja menghantar surat telegram terus kepada pejabat Tanah Jajahan di London.
- Memulaukan Pelantikan Gabenor: Raja-raja Melayu bersatu memboikot (tidak hadir) upacara pelantikan Sir Edward Gent sebagai Gabenor MU atas seruan rakyat.
👥 Bantahan Rakyat & Persatuan
- Akhbar Melayu: Akhbar seperti Utusan Melayu, Majlis dan Warta Negara meniupkan semangat menentang keras gagasan ini.
- Bantahan Wanita: Tokoh seperti Cikgu Zaharah Abdullah dan Halimahton Abdul Majid memimpin kaum ibu berdemonstrasi membantah MU.
- Rapat Umum: Rakyat mengadakan demonstrasi besar-besaran di bandar besar menyambut ketibaan ahli Parlimen British (Gammans & Rees Williams).
Kongres Melayu & Penubuhan UMNO
Kemuncak kepada penentangan ini adalah penyatuan seluruh pertubuhan Melayu.
✊ Kongres Melayu Se-Malaya (Kuala Lumpur, 1946)
Dicadangkan oleh Dato’ Onn Jaafar. Dihadiri 41 pertubuhan Melayu. Bersetuju menubuhkan sebuah badan induk untuk menentang MU secara teratur.
🛡️ Lahirnya UMNO (11 Mei 1946)
United Malays National Organisation (UMNO) ditubuhkan di Istana Besar Johor Bahru. Dato’ Onn Jaafar dipilih sebagai Yang Dipertua pertama. Perjuangan utama: Menggulingkan Malayan Union!
Penyerahan Sarawak Kepada British (1946)
❓ Mengapa Vyner Brooke Menyerahkan Sarawak?
- Masalah Pewaris Takhta: Vyner Brooke tiada anak lelaki sah. Beliau tidak mahu menyerahkan kuasa kepada anak saudaranya, Anthony Brooke (yang disokong rakyat).
- Desakan Kerajaan British: British sememangnya mahu menguasai Sarawak secara mutlak demi kepentingan ekonomi (pelaburan & sumber bumi).
- Masalah Kewangan: Sarawak musnah akibat Perang Dunia 2 (lombong minyak musnah). Vyner Brooke tiada dana untuk membina semula Sarawak.
🔥 Reaksi: Gerakan Antipenyerahan
- Golongan yang menentang (dipimpin oleh Datu Patinggi Abang Haji Abdillah) membantah kerana tindakan itu melanggar Perlembagaan 1941 yang menjanjikan kerajaan sendiri.
- Pekeliling No.9: British melarang kakitangan kerajaan berpolitik. Ramai guru & kakitangan meletak jawatan beramai-ramai sebagai bantahan.
- Demonstrasi terbuka diketuai oleh kaum wanita seperti Cikgu Lily Eberwein.
Tragedi Rukun 13 & Rosli Dhoby
Apabila tindakan secara aman gagal, sekumpulan pemuda Sibu menubuhkan kumpulan rahsia Rukun 13 untuk menghapuskan pegawai tinggi British.
Pembunuhan Gabenor Kedua (1949)
Rosli Dhoby (17 tahun) telah menikam Duncan Stewart (Gabenor Sarawak) di Sibu. Akibat insiden ini, Rosli Dhoby dan rakan-rakannya telah dihukum gantung sampai mati. Peristiwa ini digunakan oleh British untuk menekan dan melumpuhkan terus Gerakan Antipenyerahan di Sarawak.
Penyerahan Sabah Kepada British (1946)
Syarikat Borneo Utara British (SBUB) telah bertindak menyerahkan pentadbiran Sabah kepada Kerajaan British pada 15 Julai 1946. Menariknya, penyerahan ini tidak mendapat bantahan yang hebat berbanding Sarawak dan Tanah Melayu.
🏢 Faktor Penyerahan SBUB
- ✔ Kemusnahan Jesselton & Sandakan: Infrastruktur hancur dibom oleh tentera Bersekutu semasa mengusir Jepun.
- ✔ Kekangan Kewangan SBUB: Syarikat tidak mempunyai dana yang cukup besar untuk membiayai kos pembinaan semula Sabah.
- ✔ Dasar British: Sama seperti kes Sarawak, British mahu menjadikan Sabah tanah jajahan mahkota untuk mengeksploitasi ekonominya secara terus.
🤫 Mengapa Kurang Bantahan?
- ❖ Dasar British Menindas: British menindas kegiatan berpesatuan. Pemimpin tempatan dipindahkan ke jawatan lain di daerah terpencil supaya persatuan lemah.
- ❖ Tahap Pendidikan Terdahulu: SBUB tidak membangunkan pendidikan tempatan dengan baik, menyebabkan kesedaran berpolitik masih rendah di kalangan rakyat biasa.
- ❖ Fokus Bina Hidup Baru: Rakyat Sabah baru sahaja terselamat dari kekejaman Jepun dan lebih berminat membina semula kehidupan berbanding berpolitik.
Walaupun Kurang Bantahan…
Masih terdapat pertubuhan tempatan seperti PASPAS (Persaudaraan Sahabat Pena Sabah) dan BARIP (Barisan Pemuda Sabah) yang diketuai oleh tokoh seperti Mandur Mohammad Saman, yang cuba membangkitkan kesedaran politik untuk membela nasib anak watan Sabah.
SEJARAH TINGKATAN 4
BAB 4: Era Peralihan Kuasa British
Uji Kefahaman Sejarah Anda!
Mari imbas kembali peristiwa penting pasca-Perang Dunia Kedua, daripada pelaksanaan BMA, pengenalan Malayan Union, hinggalah penyerahan Sarawak dan Sabah.
Anda akan diberikan 10 soalan secara rawak daripada bank soalan untuk ujian kali ini.
Selesai!
Penilaian sejarah anda telah siap.
Kuiz Sejarah Tingkatan 4
Uji pengetahuan anda! Pilih bab di sebelah dan mulakan cabaran minda anda sekarang.